ĐIỀU GÌ XẢY ĐẾN VỚI NHỮNG ĐỨA TRẺ KHI CHA MẸ CÓ XUNG ĐỘT?

Mâu thuẫn giữa cha mẹ là điều không thể tránh khỏi – nhưng nó có thể gây ra tổn thương cho trẻ nhỏ hay không - tùy thuộc vào cách cha mẹ giải quyết những mâu thuẫn thành một bài học tích cực cho trẻ nhỏ.



Khi tôi còn nhỏ, “cuộc chiến” giữa cha mẹ tôi khiến tôi cảm giác như bị ngạt thở trong căn nhà. Mẹ của tôi chỉ trích, mắng nhiếc cha tôi, bà đập vỡ những chiếc bình ra thành từng mảnh và nói ra những lời hăm dọa. Những cơn nóng giận của mẹ làm tôi dường như bị đông cứng lại. Khi cha của tôi bỏ ra ngoài, ở trong nhà để xe v.v. điều đó luôn khiến tôi cảm thấy không được bảo vệ.


“Những đứa trẻ giống như những bộ đếm Geiger” - E. Mark Cummings, nhà tâm lý học của Đại học Notre Dame, người cùng với các đồng nghiệp, đã cho xuất bản hàng trăm bài báo trên 20 năm về vấn đề này. Trẻ nhỏ quan tâm đến cảm xúc của cha mẹ để hiểu về sự an toàn của chúng trong gia đình, Cummings nói. Khi cha mẹ đập phá, những thiệt hại và nguy hiểm với trẻ nhỏ có thể kéo dài suốt đời.


Những gì tôi từng trải đã khiến tôi cẩn thận hơn trong việc làm cha mẹ và trong cuộc hôn nhân của mình. Là một nhà tâm lí học phát triển, tôi hiểu sự mâu thuẫn giữa vợ chồng là điều không thể tránh khỏi. Theo nhà trị liệu tâm lí Sheri Glucoft Wong, thuộc Berkeley, California, khi gia đình có con nhỏ sẽ tạo ra nhiều mâu thuẫn hơn, thậm chí đối với những cặp vợ chồng đang hạnh phúc trước khi trở thành bố mẹ. “Khi những đứa trẻ xuất hiện, sẽ có ít thời gian để làm việc hơn” – cô ấy nói. “Khi mà bỗng nhiên bạn mất kiên nhẫn, không linh hoạt và con sẽ cảm thấy bất an.”


Nhưng tôi cũng biết rằng phải có một cách tốt hơn để giải quyết những mâu thuẫn. Khi chồng của tôi và tôi quyết định có con, chúng tôi đã quyết định không bao giờ tranh cãi hay đánh nhau trước mặt những đứa trẻ.


“Những mâu thuẫn sẽ chẳng thể tránh khỏi trong cuộc sống hàng ngày và vấn đề ở đây không phải việc cha mẹ cãi nhau. Điều quan trọng là cha mẹ giải quyết vấn đề đó như thế nào và đặc biệt là điều đó làm con trẻ cảm thấy ra sao, đó là điều quan trọng để trẻ đoán được kết quả.”


Hãy theo dõi một số loại mâu thuẫn thậm chí có thể tốt cho trẻ em - khi trẻ thấy cha mẹ của họ giải quyết những vấn đề khó khăn, Cummings nói, trẻ có thể phát triển tốt hơn.

Xung đột hủy diệt là gì?

Trong cuốn sách về Xung đột trong hôn nhân và trẻ nhỏ: Một nhận định của Cục an ninh, Cummings và đồng nghiệp Patrick Davies tại trường đại học Rochester đã xác định những mâu thuẫn của cha mẹ gây hại cho trẻ nhỏ:

  • Sự hăm dọa bằng miệng như chửi bới, xúc phạm và đe dọa;

  • Sự xung đột về mặt vật lí như việc đánh và đẩy;

  • Các chiến thuật im lặng như bỏ đi, giận dỗi, hoặc trốn chạy;

  • Sự đầu hàng - thường là theo những điều kiện đã thỏa thuận.

Khi cha mẹ liên tục mâu thuẫn với nhau với những hình thức trên, những đứa trẻ có thể trở nên điên loạn, lo lắng, sợ hãi và tuyệt vọng. Những đứa trẻ khác có thể tỏ ra tức giận sau đó là tới hành động tấn công và điều này sẽ dẫn đến những hành vi tương tự ở trường học. Trẻ nhỏ có thể bị rối loạn giấc ngủ và các vấn đề sức khỏe như nhức đầu và đau bụng, hoặc có thể bị ốm thường xuyên. Sự căng thẳng có thể cản trở khả năng chú ý của họ, gây ra những vấn đề trong học tập ở trường. Hầu hết trẻ em lớn lên trong môi trường luôn có những xung đột nó sẽ tạo ra nhiều vấn đề trong những mối quan hệ lành mạnh. Ngay cả những mối quan hệ giữa anh chị em cũng bị ảnh hưởng tiêu cực - chúng có khuynh hướng tiêu cực, trở nên quá lo lắng và quá bảo vệ lẫn nhau, hoặc quá xa cách.


Một vài nghiên cứu chỉ ra rằng những đứa trẻ 6 tháng tuổi đã có thể nhận ra và ghi nhớ tình trạng đau khổ của cha mẹ. Những nghiên cứu theo dõi trẻ nhỏ trong một thời gian dài đã chỉ ra những đứa trẻ trong độ tuổi mầm non thường trong tình trạng cảm thấy không an toàn trong trường học bởi những xung đột của cha mẹ. Những nghiên cứu gần đây cho thấy thậm chí cả khi lên tuổi 19 vẫn còn bị ảnh hưởng từ những cuộc mâu thuẫn của cha mẹ. Trái ngược với những gì nhiều bậc phụ huynh có thể hi vọng rằng dần dần những đứa trẻ sẽ quen với việc chứng kiến cha mẹ cãi nhau, tuy nhiên, “NHỮNG ĐỨA TRẺ KHÔNG BAO GIỜ QUEN VỚI ĐIỀU ĐÓ” – Cummings nói.

Một nghiên cứu kéo dài 20 năm về xung đột giữa cha mẹ và sự căng thẳng, áp lực của trẻ nhỏ, các nhà nhân chủng học Mark Flinn và Barry England đã phân tích một loại hooc môn chống stress có tên Cortisol, được lấy từ trẻ em trong một ngôi làng trên bờ biển phía đông của hòn đảo Dominica ở Caribê. Những đứa trẻ mà sống cùng cha mẹ thường xuyên có xung đột, mâu thuẫn có mức Cortisol trung bình cao hơn những đứa trẻ sống trong những mái nhà bình yên. Kết quả là chúng thường xuyên mệt mỏi, ốm, ít tham gia các hoạt động vui chơi giải trí và thiếu ngủ. Tóm lại là, những đứa trẻ không bao giờ quen hoặc “làm quen với” những mâu thuẫn trong gia đình. Ngược lại, khi trẻ đã “có kinh nghiệm” trong vấn đề này, chúng sẽ bình tĩnh hơn và điều đó sẽ khiến lượng Cortisol giảm.


Hầu hết những nghiên cứu gần đây chỉ ra rằng trong khi lượng hooc môn Cortisol ở một số trẻ không ổn định, những trẻ khác thì duy trì mức thấp hoặc bình thường – những mức cortisol khác nhau sẽ liên quan đến các vấn đề hành vi khác nhau ở tuổi trung niên. Hệ điều tiết có thể trở nên hư hại, chẳng hạn như hệ giao cảm và hệ thần kinh đối giao cảm của hệ thống thần kinh tự chủ - những hệ giúp chúng ta phản hồi một mối đe dọa nhưng cũng là "phanh" giúp ta cân bằng và bình tĩnh.


Năm 2002, các nhà nghiên cứu Rena Repetti, Shelley Taylor, và Teresa Seeman tại UCLA đã xem xét 47 nghiên cứu liên quan đến những trải nghiệm của trẻ em trong một gia đình luôn có những nguy hiểm rình rập và những vấn đề sau này ở tuổi trưởng thành. Họ phát hiện ra rằng những đứa trẻ lớn lên ở những gia đình có mức độ xung đột cao có nhiều vấn đề về sức khỏe thể chất, vấn đề về cảm xúc, và các vấn đề xã hội. Khi trưởng thành, họ có nhiều nguy cơ mắc các bệnh về mạch máu và miễn dịch, trầm cảm và những phản ứng thái quá trong cảm xúc, sự lệ thuộc vào các chất, sự cô đơn, và những vấn đề về mặt tình cảm.

Lảng tránh mâu thuẫn không phải là một giải pháp


Một vài cha mẹ có thể dự đoán được những mâu thuẫn có thể xảy đến và họ nghĩ rằng họ có thể tránh sự ảnh hưởng đến những đứa trẻ bằng hành động đầu hàng hoặc từ bỏ để đi đến kết thúc cho cuộc tranh cãi. Nhưng điều này không phải là một chiến thuật hiệu quả. Cummings nói: “Chúng tôi đã làm một nghiên cứu về điều này.”. Theo như những hồ sơ của các cha mẹ về những cuộc xung đột tại nhà và phản ứng của những đứa trẻ, cảm xúc của trẻ nhỏ với sự đầu hàng là “không tích cực.” Sự tức giận phi ngôn ngữ và “sự cản trở” – từ chối giao tiếp hoặc hợp tác – thì đặc biệt rất khó giải thích.


Những nghiên cứu của chúng tôi chỉ ra rằng những ảnh hưởng lâu dài của việc “rút lui” của các bố mẹ thực sự ảnh hưởng đến sự điều chỉnh của trẻ nhỏ (hơn cả những cuộc xung đột) – Cummings nói. Tại sao lại như vậy? Những đứa trẻ hiểu về sự xung đột. Nó nói với chúng những gì đang xảy ra và họ có thể làm việc với điều đó. Nhưng khi cha mẹ rút lui và trở nên thiếu tình cảm, trẻ không biết chuyện gì đang xảy ra. Chúng chỉ biết mọi thứ là sai. Sự rút lui của cha mẹ thật sự là hướng đi tồi tệ hơn cho trẻ. Và nó cũng gây nhiều khó khăn hơn trong mối quan hệ hôn nhân.


Trẻ nhỏ là những nhà phân tích mâu thuẫn tinh vi; mức độ mà chúng phát hiện cảm xúc tinh tế hơn nhiều so với những gì cha mẹ có thể đoán. Cummings nói: "Khi cha mẹ đi vào phòng và cánh cửa đóng kín, sau đó họ ra ngoài hành động như thể không có vấn đề gì, những đứa trẻ có thể phát hiện ra điều đó". Chúng sẽ thấy bạn đang giả vờ. Và giả vờ là cách khiến mọi thứ tệ hơn.


Mặt khác, khi cha mẹ bước ra khỏi căn phòng với biểu hiện như mọi việc đã được giải quyết ổn thỏa, trẻ nhỏ có thể biết được sự khác nhau giữa việc giải quyết vấn đề bằng biện pháp ép buộc hay sử dụng tình cảm, và nó rất quan trọng.

Hướng đến sự giải quyết tích cực

“Một số loại xung đột không ảnh hưởng tiêu cực đến trẻ nhỏ, và trẻ thực sự hưởng lợi từ nó,” Cummings nói. Khi cha mẹ có những cuộc mâu thuẫn nhỏ liên quan đến sự hỗ trợ, sự thỏa hiệp và cần những cảm xúc tích cực, trẻ nhỏ có thể phát triển những kĩ năng xã hội tốt hơn và lòng tự trọng, cảm thấy an toàn và phát triển mối quan hệ với cha mẹ, học tốt hơn ở trường và có ít những vấn đề liên quan đến tâm lí.


Khi những đứa trẻ chứng kiến cuộc cãi vã hay thậm chí là đánh nhau và thấy được cha mẹ cũng giải quyết nó, chúng sẽ thực sự hạnh phúc hơn. Điều đó trấn an những đứa trẻ rằng cha mẹ có thể giải quyết được mọi vấn đề. Chúng tôi biết điều này bởi những cảm xúc mà những đứa trẻ bộc lộ, những điều mà trẻ nói và hành vi của chúng – chúng chạy đi và vui chơi. Những xung đột kiến tạo gắn liền với những kết quả tốt hơn theo thời gian. Những đứa trẻ sẽ cảm thấy mình được an toàn, chúng được phát triển và trưởng thành lành mạnh, hành vi xã hội sẽ được nâng cao theo hướng tích cực. Trên thực tế, những vấn đề về hành vi của trẻ em có thể được giải quyết bằng cách tập trung vào đứa trẻ, hoặc thậm chí mối quan hệ giữa cha mẹ và con cái, nhưng chỉ đơn giản bằng cách cải thiện mối quan hệ của cha mẹ.


Thậm chí là nếu cha mẹ không thể hoàn toàn giải quyết được vấn đề nhưng có thể giải quyết được một phần, trẻ nhỏ vẫn sẽ cảm thấy ổn. Trên thực tế, sự căng thẳng của trẻ dường như đi xuống tương ứng với khả năng cha mẹ giải quyết mọi việc một cách tích cực. "Thỏa hiệp là tốt nhất, nhưng chúng tôi có rất nhiều nghiên cứu cho thấy rằng trẻ em nhận sẽ nhận được lợi ích từ bất kỳ giải pháp nào mà hướng tới việc giải quyết tích cực", Cummings nói.


Tuy nhiên, cả hai đều đồng ý rằng một số nội dung nên được để riêng tư. Thảo luận về vấn đề tình dục hoặc các vấn đề công việc khác nên được sắp xếp hợp lí mà không có sự tham gia của trẻ nhỏ. Glucoft Wong khuyến khích phụ huynh nhận sự trợ giúp mà họ cần để học cách giao tiếp tốt hơn - từ các chương trình làm cha mẹ, từ sách, hoặc từ nhà trị liệu.


Thùy Trang dịch (từ Greater Good Science Center)

FIND YOUR WAY

01. VỀ LINH PHAN

02. SHOP

03. BLOG

04. PUBLICATIONS