BỐ MẸ LÀM THẾ NÀO ĐỂ CON TRẺ MUỐN NÓI CHUYỆN CÙNG?

Tôi là Erin Leonard - một bác sĩ tư vấn và trị liệu tâm lí đối với các vấn đề về trẻ em, tôi thường được nghe những lời phàn nàn của các phụ huynh về con của họ như: “Thằng bé không muốn nói chuyện với tôi.” Việc cảm thấy xa cách với con của mình là một điều thực sự đáng buồn và điều này liên quan đến đứa trẻ của bạn. Nghiên cứu cho thấy nhân tố quan trọng nhất để xác định sự ổn định tâm lí và cảm xúc của một đứa trẻ chính là sự gần gũi của chúng với bố mẹ. Rõ ràng, nếu đứa trẻ không mở lòng chia sẻ khi chúng buồn, mối quan hệ của bạn với con không hề thân thiết.

Có 2 thói quen của nhiều bố mẹ liên quan đến việc chấm dứt quá trình giao tiếp với con và “đẩy” sự kết nối với con ra xa đó là: những cảm xúc tiêu cực và việc nhầm lẫn giữa sự đồng cảm và sự thấu cảm.

Sự thông cảm & sự thấu cảm

Khi một đứa trẻ thực sự đang cảm thấy đau khổ, buồn tủi, thất vọng, lo lắng hay tức giận, chúng rất cần đến bố mẹ. Đúng vậy, thường thì bố mẹ không muốn nhìn thấy con của mình có những cảm xúc tiêu cực, vì vậy điều đầu tiên họ làm một cách bản năng chính là nói với con của họ rằng điều đó không hề tệ như vậy. Trước khi họ suy nghĩ, những câu thường thấy như là: “đừng thất vọng” hoặc là “không hề tệ thế đâu” v.v. Đây là kết quả cho việc những đứa trẻ cảm thấy xấu hổ về chính cảm xúc của mình, và nó làm tăng thêm cảm giác bị tổn thương. Hơn nữa, những điều mà bố mẹ không hiểu, khiến chúng cảm thấy mình cô đơn. Về cơ bản, những đứa trẻ sẽ nghĩ rằng việc mình mở lòng và chia sẻ cảm xúc với bố mẹ sẽ làm mọi thứ trở nên tồi tệ hơn.


Những câu cần tránh:

· Đừng lo lắng

· Đừng cảm thấy như thế

· Đừng thất vọng

· Đừng như vậy

· Đừng buồn

· Đừng quá nhạy cảm

Một cách tốt hơn đó chính là “Sự thấu cảm” (đặt mình vào hoàn cảnh của người khác để thấu hiểu nỗi đau của họ). Tôn trọng cảm xúc của con. Những cảm xúc thì chẳng bao giờ là đúng hay sai, đó là điều mà những đứa trẻ làm với cảm xúc và đó có thể khiến chúng gặp rắc rối.

Những ví dụ về “sự thấu cảm” bao gồm:


· Đó đúng là một điều đáng lo ngại. Bố/mẹ hiểu nó mà.

· Con đang rất buồn. Bố/mẹ cũng đã từng như vậy.

· Con hoàn toàn đúng khi cảm thấy thất vọng. Bố/mẹ hiểu cảm giác đó khi mẹ ở tuổi của con.

· Con trông rất buồn bố/mẹ hiểu mà, điều đó dễ hiểu thôi.

· Thực sự rất tổn thương khi thấy ai đó làm những điều mà con muốn làm nhưng lại không thể vì điều kiện không cho phép.


Sau khi để con cảm nhận được sự đồng cảm từ bố mẹ, những đứa trẻ cảm thấy mình được hiểu và kết nối với bố mẹ điều này đồng nghĩa với việc con sẽ ngay lập tức cảm thấy bản thân mình tốt hơn và sẽ muốn được bố mẹ giúp đỡ để giải quyết vấn đề. Trong nhiều trường hợp, sự thấu cảm là tất cả những gì chúng ta cần để cảm thấy tốt hơn. Đơn giản chỉ cần biết rằng bố mẹ hiểu mình, những đứa trẻ sẽ cảm thấy an toàn và mạnh mẽ hơn.

Thêm vào đó, bạn hiểu và thấu cảm những gì con cảm thấy, không có nghĩa là bạn đồng tình với những hành vi xấu.

Ví dụ, tuần trước, con trai của tôi bước vào nhà với một hành động tức tối, thằng bé đống sầm cửa và vứt chiếc áo khoác xuống. Tôi nói, “Trông có vẻ tệ. Mẹ không biết lí do vì sao, mẹ biết con có thể có một lí do chính đáng và mẹ muốn nghe điều đó. Nhưng con không thể vứt áo khoác của mình như vậy. Hãy nhặt nó lên.” Sau đó, con trai toi nhặt chiếc áo của mình lên, thằng bé ngay lập tức đi đến chỗ tôi và kể lại mọi chuyện về sự xích mích của con với các bạn trong lớp.

Sự thấu cảm chiến thắng

Đây là cách nó vận hành: Sự thấu cảm tạo ra những phản ứng tốt trong hệ thần kinh phế vị ở não của trẻ và làm dịu chúng ngay lập tức. Sau khi nhận được tín hiệu sự thấu cảm từ bố mẹ, những đứa trẻ cảm thấy bĩnh tình và suy nghĩ một cách hợp lí. Chúng cũng cảm thấy được hiểu và gần gũi với bố mẹ, nó cho phép bố mẹ được quan tâm và cùng con giải quyết vấn để.


Không bố mẹ nào muốn con của mình cảm thấy thương hại chính bản thân mình, đóng vai là một nạn nhân hoặc là quá kịch tính hay có thể là nỗi sợ hãi ngăn cản bố mẹ khỏi sự đồng cảm, tuy nhiên, việc tôn trọng và hiểu cảm xúc của con thực sự là điểu có thể làm dịu đi những cảm xúc tiêu cực trong con. Bố mẹ bảo vệ và giúp con thoát khỏi những cảm xúc tiêu cực thay vì cố gắng làm mọi điều để vừa ý con dù bố mẹ nhận thấy điều đó là sai.


Lấy ví dụ về cuộc trò chuyện giữa cậu con trai 7 tuổi của tôi và tôi, Bi nói rằng: “Mẹ ơi, hôm nay con là người đá bóng tệ nhất, con hiếm khi được các bạn cho tham gia cùng.”

Bây giờ, tôi có hai lựa chọn, phản ứng theo cách đồng cảm hoặc thấu cảm.


1/ Phản ứng theo kiểu đồng cảm: “Ôi tội nghiệp con trai tôi, mẹ sẽ gọi điện cho huấn luyện viên của con và nói với chú ấy. Mẹ không nghĩ điều đó công bằng với con trai của mẹ.”
2/ Phản ứng theo kiểu thấu cảm: “Ôi thật là buồn đúng không con, hẳn là con đã rất buồn và chán nản, mẹ hiểu mà. Mẹ đã từng trải qua những cảm xúc đó trong cuộc đời rồi. Nó thực sự khó chịu, nhưng không sao, mọi chuyện rồi sẽ ổn thôi con à.”

Xét về bản chất, phản ứng theo cách thông cảm là một phương pháp dễ dàng cho các bố mẹ để thay đổi mọi việc hoặc nghĩ ra nhiều cách để hài lòng mong muốn của con – điều này dạy chúng việc đóng vai thành nạn nhân. Qua đó, điều đó không yêu cầu bất kỳ cảm xúc thật nào của bố mẹ, chỉ cần giải quyết vừa ý con trẻ là bố mẹ có thể dễ dàng dỗ chúng.


Sự thấu cảm yêu cầu sự thay đổi tâm lí thực sự của bố mẹ từ cảm giác, cảm nhận của bố mẹ đến cảm giác của con trẻ. Đó là sự thấu cảm trong cảm xúc. Bố mẹ hiểu và từng trải vì vậy họ nhớ được họ đã từng cảm thấy như thế nào và vì vậy họ có thể liên kết với con như những tâm hồn đồng điệu. Khi cảm thấy vấn đề của mình được thấu hiểu. đứa trẻ sẽ cảm thầy gần gũi và kết nối với bố mẹ hơn. Sự thấu cảm giúp con biết phấn đấu để đạt được mục tiêu, hình thành nên một con người có đạo đức, dũng cảm và bền bỉ.


Luôn sát cánh bên con. Dành cho con sự thấu cảm và thái độ tôn trọng.

Những gì bạn nhận lại sẽ là vô giá.


Thùy Trang dịch từ The Gottman Institute

FIND YOUR WAY

01. VỀ LINH PHAN

02. SHOP

03. BLOG

04. PUBLICATIONS