CHÚNG TA CÓ NUÔI CON ĐƯỢC NHƯ CHA MẸ Ở NHỮNG NỀN VĂN HÓA KHÁC?

Một em bé người Pháp ăn bất cứ thứ gì được đặt trước mặt con và cư xử hoàn hảo khi ngồi trong những nhà hàng. Một em bé người Nhật tự đi tàu điện một mình mà người lớn không hề phải lo lắng. Còn những gia đình ở Nauy thì thực hành "hygge time" - thời gian ở bên nhau với những thú vui đơn giản và một cuộc sống ấm cúng chú trọng vào gia đình.




Báo chí sách vở cứ liên tục truyền thông về những ví dụ về mẹ Nhật, mẹ Pháp, mẹ Đức, mẹ Úc... với những nền tảng văn hóa và quan niệm xã hội khác biệt để làm mô hình cho những ông bố bà mẹ Việt học tập, thi đua. Nhưng chúng ta, như bản thân tôi đang là người sống giữa xã hội Nauy, sinh con và nuôi con lớn lên tại đây liệu có thể làm được hoàn toàn như cha mẹ người Pháp, người Nhật hay người bản xứ?


Làm theo những mô hình, lời khuyên, hướng dẫn có giúp chúng ta nhanh chóng cải thiện được tình hình, thay đổi được quan điểm xã hội hay là giúp cho gia đình, con cái có cuộc sống tích cực hơn? Câu trả lời là: Không phải lúc nào cũng được như vậy.


Thói quen ăn uống của người Pháp và hệ thống hỗ trợ của họ không được áp dụng ở Việt Nam. Xã hội chúng ta cũng không đủ an toàn để cho phép trẻ được độc lập tự do đi lại như trẻ em ở Nhật Bản hay Nauy. Cha mẹ châu Á cũng kiểm soát con cái nhiều hơn nhưng lại ít dành thời gian cho con hơn so với cha mẹ châu Âu, đặc biệt là cha mẹ ở Bắc Âu. Và dù là tệ hơn hay tốt hơn, người Việt có những tiêu chuẩn văn hóa, kỳ vọng, thói quen, chính sách xã hội khác biệt với những xã hội còn lại. Đôi khi, việc so sánh làm cho bố mẹ cảm thấy tiêu cực, thất vọng thậm chí "hạ mình" hơn những nơi được so sánh.

Mọi sự so sánh là khập khiễng, khi tôi đã may mắn đi qua nhiều nơi, sống ở các thành phố nói những thứ tiếng khác nhau. Tôi cũng nhận ra điều này khi nhận ra mình thất bại nếu cố gắng bắt chước kỹ thuật hay kiểu nuôi con của một đất nước khác. Nếu bạn không tin, tôi sẽ cho bạn một ví dụ liên quan tới chính mình.


Đây là năm thứ 4 tôi sống tại một đất nước Bắc Âu - khu vực vốn được coi là an toàn, thịnh vượng và văn minh nhất thế giới. Khi sang Nauy, tôi thấy người ta cho trẻ em ngủ ngoài trời, chơi ngoài tuyết kể cả khi nhiệt độ thấp dưới âm độ C. Trẻ con cấp 1 cũng tự đi học, và đồ ăn trưa trong lunch box là những lát bánh mì với cà rốt dạng snack, vài miếng ớt chuông hay salad. Chúng được đi vào rừng, ra biển, leo lên đồi hay xuống bãi đá chơi mỗi tuần. Chúng hái dâu dại ăn hoặc vục tay xuống múc một miếng tuyết lên bỏ vào miệng ngon lành. Chúng cũng được cầm dao, cầm kéo từ khi 5 tuổi và học cách sinh tồn khi ở giữa rừng vắng. Chúng có thể không cần chào người lớn nhưng người lớn thì phải nói "hei hei" để bày tỏ phép lịch sự. Chúng không cần phải biết đọc trước khi vào lớp một, chỉ cần nhận biết chữ cái và ghép vần cho tới khi kết thúc lớp 1 nhưng cũng sẽ có những đứa trẻ đang học lớp 1 đã chuyển sang học sách tập đọc của lớp 3. Bởi vì chúng không cần cùng một tốc độ học, chúng học theo khả năng và vì khả năng mỗi đứa là khác nhau nên chúng vẫn có thể học chung một lớp. Chúng cũng có quyền gọi điện báo cáo về chính bố mẹ mình nếu họ vi phạm một trong những quyền trẻ em mà chúng đã được dạy ở trường. Bố mẹ không được can thiệp vào những quyết định của chúng kể từ sau khi chúng tròn 12 tuổi. Và thậm chí, bố mẹ cũng sẽ bị tước quyền nuôi con "chỉ vì" đánh mắng con và để người khác vô tình nhìn thấy hay phát hiện ra. Những đứa trẻ được phép ở riêng từ 15 tuổi và có quyền vay tiền chính phủ để tự trang trải các chi phí sinh hoạt của mình...


Nhưng nếu con trai tôi trở về Việt Nam và bắt đầu cuộc sống mới, mọi thứ sẽ thay đổi thế nào ở xã hội Việt Nam? Thay vì những hộp cơm trưa, balo con sẽ nặng trịch toàn sách vở. Những giờ lên lớp liên miên và học thêm đủ món. Không gian xung quanh là bê tông cốt thép và những sân chơi trong nhà. Không cha mẹ nào đủ an tâm cho con tự đi bộ hay phương tiện công cộng tới trường nếu đang học cấp 1. Trẻ con không chào hỏi người lớn là hư hỏng. Nếu vào lớp 1 mà vẫn chưa biết đọc, thì 1 là cần xem lại khả năng của con, 2 là xem con đã được đi học thêm để viết đọc từ trước khi vào lớp 1 chưa. Những đứa trẻ xếp cuối lớp về thành tích học tập chắc chắn sẽ tự ti, và học sinh giỏi tức là phải "giỏi tất cả các môn". Bố mẹ được quyền đánh mắng, to tiếng, thậm chí giữa nơi công cộng mà chẳng có ai có phản ứng gì cả. Bởi vì đó là chuyện rất bình thường ở một xã hội hay gia đình châu Á. Làm con cái, theo quan điểm của người Á châu, là phải nghe lời cha mẹ, chịu sự sắp đặt, đôi khi cưỡng ép của không chỉ trong chuyện học gì chơi gì lúc bé mà cả những chuyện quan trọng hơn như yêu ai, lấy người nào, làm công việc gì hoặc sinh sống ở đâu. Như vậy, tôi có thể sẽ trở thành một người mẹ thất bại nếu như quay trở về và sống tại Việt Nam. Và cũng chưa chắc tôi đã trở thành một người mẹ tốt khi ở Nauy, bởi vì tôi vẫn còn chịu ám ảnh vào những tư tưởng nuôi dạy con theo kiểu xã hội châu Á.


Tất nhiên, tất cả những điều tôi nói ở trên không chắc đã là tiêu cực hoàn toàn. Đó là sự khác biệt về văn hóa. Mỗi nơi đều có sự hoàn hảo và tiêu chí về sự hoàn hảo riêng. Mỗi nơi đều có những lợi ích và những hạn chế của nó. Người châu Âu khó có thể có sự gắn kết gia đình được sâu sắc như người châu Á. Đôi khi sự quản thúc và ép buộc của cha mẹ châu Á lại là thử thách mà con cần vượt qua và một khi con vượt được qua, sự thành công cũng rất tuyệt vời.


Chỉ có một điểm chung cho tất cả những người làm cha mẹ trên trái đất này đó là: làm sao để hạnh phúc với việc làm cha mẹ, để có thể nuôi dưỡng những đứa con hạnh phúc hơn. Đừng tập trung năng lượng vào những điều ngoài tầm kiểm soát, hãy xác định đâu là hạnh phúc phù hợp với hoàn cảnh của bản thân mình.


Tôi chia sẻ những điều này không phải để lên án một phương pháp nào. Việc tham khảo là cần thiết. Nhưng việc chạy theo và rạch ròi về những điều hơn kém đôi khi lại khiến những người làm cha mẹ nhưng chúng ta cảm thấy tội lỗi. Và từ đó vô tình ảnh hưởng tiêu cực tới cuộc sống của chúng ta. Đừng quá mù quáng mà hãy tỉnh táo với những gì chúng ta đang có.


Việc tập trung vào tìm hiểu xem người khác đang nuôi con cái thế nào, không phải là để áp dụng cứng nhắc những phương pháp đó, mà đôi khi là để chúng ta tự tìm ra mình CẦN KHẮC PHỤC những gì trong quan điểm, thói quen và văn hóa làm cha mẹ của chính mình. Trách nhiệm của những ông bố bà mẹ như chúng ta là thay đổi lối sống, quan điểm cá nhân của chính chúng ta theo cách tích cực hơn để từ đó tác động tới những đứa trẻ.


Năng lượng của chúng ta nên dành cho niềm tin vào con cái, bày tỏ tình yêu thương chúng, nâng cao sự gắn kết gia đình, tạo ra hạnh phúc và nuôi lớn những đứa trẻ lành mạnh cả về thể chất lẫn tinh thần, sẵn sàng để sống và thích nghi với điều kiện mà chúng đang sống. Trách nhiệm của chúng ta không phải là bắt con phải tự ăn, tự bốc mà là truyền cho con niềm vui và sự lành mạnh trong ăn uống dù là con tự ăn hay có sự trợ giúp của cha mẹ. Trách nhiệm của chúng ta không phải là dám cho con tự đi ra ngoài một mình hay không mà là trang bị cho con những kiến thức về an toàn, tự phòng vệ để có thể tự bảo vệ bản thân trong những trường hợp không mong muốn. Trách nhiệm của chúng ta không phải là lao đi kiếm thật nhiều tiền để mang tới cuộc sống đầy đủ về vật chất mà là sự cân bằng giữa công việc với gia đình, dành thời gian đủ để con cảm nhận được rằng "Bố mẹ vẫn luôn ở bên mình".


Có lẽ, những thay đổi nhỏ này sẽ tạo ra những tác động sâu sắc hơn đến hạnh phúc của gia đình và hạnh phúc của mỗi đứa trẻ.


Cuối cùng thì, điều mà tất cả chúng ta - bất kể là cha mẹ ở đâu, quốc tịch nào - mong muốn nhất cho con cái mình chính là hạnh phúc. Và bản thân chúng ta, phải tự nhận thức đâu là giới hạn và đâu là hạnh phúc trong tầm tay.

Bản quyền bài viết thuộc về Raised Happy

FIND YOUR WAY

01. VỀ LINH PHAN

02. SHOP

03. BLOG

04. PUBLICATIONS