LÀM SAO ĐỂ TRẺ 4 TUỔI BỚT ƯƠNG BƯỚNG & CHỊU HỢP TÁC HƠN?


Cuối cùng thì tôi cũng đã có thể ngồi thảnh thơi cuộn mình trong chiếc chăn và nhâm nhi một ly trà nóng sau khi đảm bảo những đứa trẻ tinh nghịch nhà tôi đã ngủ say.


Artwork: NPR

Sau một ngày dài vất vả với những đứa nhóc nghich ngợm, tất cả những gì luẩn quẩn trong đầu tôi ngay lúc này chỉ là sự thắc mắc về lý do khiến những đứa trẻ 4 tuổi trở nên quá bướng bỉnh và chống đối người lớn là gì.


Luôn có lý do khiến một đứa trẻ 4 tuổi không chịu nghe lời bạn

Hiểu hết được những làn sóng cảm xúc lên xuống, tâm lý không ngừng biến động của một đứa trẻ thật sự rất “tuyệt!!!”. Bạn cũng sẽ phải làm quen dần với việc tách biệt suy nghĩ, quan điểm cá nhân của bản thân khỏi những hành vi và phản ứng của con trẻ.


Bên trong não bộ của những đứa trẻ 4 tuổi

Quá trình xử lý diễn ra trong hệ thần kinh của một đứa trẻ 4 tuổi phức tạp gấp 2 lần so với một sinh viên đại học, và gấp đến 3 lần so với người lớn.

Một đứa trẻ trong độ tuổi học mẫu giáo có đến 100 tỷ tế bào não (neron thần kinh) với 77% nằm trong vỏ não, phụ trách việc xử lý ngôn ngữ, khả năng toán học, khả năng ghi nhớ, khả năng tập trung và giải quyết các vấn đề phức tạp. Các neron thần kinh hình thành kết nối thông qua đuôi gai, được ví như những xúc tu bạch tuộc nhỏ và dài tiếp nhận thông tin từ tối đa 15,000 tế bào và sợi trục - nơi có nhiệm vụ truyền thông tin từ tế bào thần kinh đến các tế bào khác. Sự kết nối giữa các nơ ron thần kinh - còn được gọi là khớp thần kinh có tổng số lên tới 1000 tỷ.


Những kết quả bạn nhìn thấy hàng ngày cần cả một nỗ lực lớn về mặt tinh thần

Sẽ không có gì quá ngạc nhiên khi nói rằng những thách thức trong hành vi của trẻ xuất hiện từ khi trẻ 4 tuổi.

Đây là lúc trẻ bị tấn công từ nhiều phía với đủ các luồng thông tin khác nhau, giúp trẻ phát triển những kỹ năng sống quan trọng như: Kiểm soát sự tức giận, kiềm chế bản thân, cách cư xử và kỹ năng giao tiếp.

Nói tóm lại, tất cả những thói quen và hành vi bạn cảm thấy không thích ở trẻ đều được hình thành từ những năm tháng trẻ chập chững biết đi.

Việc trẻ không nghe lời suốt những năm tháng trẻ được 2 và 3 tuổi đều cộng hưởng lại và lớn dần theo thời gian. Nói chung là mọi thứ giữa bạn và trẻ đã từng không có giải pháp nay sẽ hiển hiện và được bộc lộ rõ rệt bằng những hành động bướng bỉnh trẻ phản ứng lại bạn trong những tương tác hàng ngày.


Trẻ vẫn không chịu nghe lời khi đã được 4 tuổi ư? Đã đến lúc bạn cần thử 7 giải pháp sau

Con bạn đã không còn quá bé nhỏ để tự do bộc phát những thái độ, hành động quá khích như: Cãi lời người lớn, nổi giận vô cớ, đánh nhau với anh chị em hay lo lắng thái quá khi đi học. Tuy nhiên, nếu bạn vẫn tiếp tục nhìn thấy những phản ứng này từ con, đã đến lúc nên áp dụng 7 kỹ năng dưới đây nhằm khiến con có thái độ cư xử đúng mực hơn.


1. Giúp con học cách nghe lời tại trường học hoặc nhà trẻ

Những gì diễn ra ở trường học hoặc nhà trẻ thường rất khó kiểm soát, vì bạn không thể biết rõ chuyện gì đã xảy ra khi trẻ ở đó. Điều này khiến bạn cảm thấy bất lực, nhất là khi được nghe những phản ánh thiếu tích cực của cô giáo về con như: con thật khó bảo, hung hăng và không chịu nghe lời cô giáo.


Mặc dù lắng nghe những nhận xét của giáo viên về con là một phần quan trọng trong việc điều chỉnh thái độ, tính cách con trở nên đúng mực hơn, nhưng bạn cũng nên tự kiểm chứng điều đó bằng việc quan sát thái độ khi con đang chơi.

Cách trẻ phản ứng và những biểu hiện của trẻ khi chơi cũng là cách trẻ nhận thức tình huống, và cho dù điều đó là đúng hay sai thì bạn vẫn phải chấp nhận nó, vì đó chính là sự thật về con bạn.


2. Khiến con hợp tác trong giờ giấc đi ngủ

Cho con đi ngủ là công việc khiến bạn tốn không ít công sức, từ việc giải quyết với những lo lắng trước khi ngủ của con, những cơn ác mộng cho đến việc cố khiến con chịu đi ngủ khi mà năng lượng trong con vẫn còn quá nhiều.


Hãy hiểu rõ những gì bạn thích, không thích trong quá trình cho con đi ngủ. Bạn cảm thấy ổn hoặc không ổn nhất với điều gì?

Việc giúp trẻ đối phó với những rắc rối của chính mình thực sự không dễ dàng. Chính vì thế, hãy lường trước những khó khăn của chính bạn khi cho trẻ đi ngủ để có những cách giải quyết hiệu quả hơn.


3. Kết thúc những trận chiến trường kỳ trên bàn ăn

Ăn uống là một trong những yếu tố khó kiểm soát nhất ở trẻ. Nếu bạn cứ cố ép trẻ ăn càng nhiều rau càng tốt, trẻ sẽ chỉ chống đối lại điều này mạnh mẽ hơn. Mỗi khi những thách thức và vấn đề liên quan đến ăn uống nảy sinh, bạn sẽ phải đối mặt với 2 vấn đề sau:

- Trẻ cảm thấy bất lực, khao khát muốn được kiểm soát và muốn chứng minh rằng bạn không thể kiểm soát việc ăn uống của trẻ

- Trẻ muốn kết nối và được bạn lắng nghe, cảm nhận quan điểm của trẻ.

Vậy, bạn có thể làm gì?

Kết nối với trẻ là yếu tố vô cùng quan trọng. Một khi bạn không thể kết nối và hiểu được trẻ đang muốn gì, bạn sẽ không thể đạt được điều mình muốn. Hãy nắm được những món trẻ thích và không thích, nhất là trong bữa tối, vì đây là thời điểm thích hợp để bạn và bé có sự kết nối với nhau.


Ví dụ, thái độ của con khi nhìn thấy đậu trong bữa ăn khiến bạn khó chịu, những gì bạn nói với con trong hoàn cảnh này có thể là: “Con không thích ăn đậu à? Con đang nhăn nhó kìa.”

Lúc này, trẻ có thể sẽ đáp lại bạn: “Đúng vậy, con ghét ăn đậu lắm.”

Tiếp đến, hãy hỏi: “Con không thích ăn đậu nhưng không có nghĩa con cũng ghét ăn gà và salad đúng không nào?”

Việc được cho phép nói ra thứ mà mình thích và không thích mà không cần phải hành động hay chứng minh lý do tại sao sẽ khiến trẻ trở nên hợp tác hơn trong suốt thời gian còn lại của bữa ăn. Con có thể còn chia sẻ với bạn cả mong muốn về cách ăn của mình, ước có thứ này, thứ kia trong bữa ăn.


Nếu trường hợp tồi tệ xảy ra…

Tức là trẻ tiếp tục nói không với cả gà lẫn salad. Điều này cho thấy trẻ vẫn tiếp tục nhất quyết bướng bỉnh, không cần người khác quan tâm đến việc trẻ thích gì, không thích gì mà chỉ muốn được ăn thứ mình thích.


Hãy cứ tiếp tục nhắc về những món ăn trẻ không thích, thừa nhận với trẻ rằng trẻ đúng, khiến trẻ cảm thấy mình đang được công nhận. Việc này giúp trẻ học được cách thừa nhận những thứ mình thích, không thích và hi vọng được người khác lắng nghe.


4. Điều hướng sự ganh đua, ganh tị giữa anh chị em trong gia đình

Bất kể lý do những đứa trẻ của bạn nói “Con ghét anh/chị/em” là gì, thì ẩn sau câu nói đó cũng luôn chứa đựng một lý do. Có 2 lý do đơn giản nhất khiến những đứa con của bạn không thích anh chị em chúng, đó là: Chúng phải chia sẻ thế giới của mình với anh/chị/em và sự thiên vị của bố mẹ.


Trẻ luôn luôn có suy nghĩ rằng mọi thứ chúng từng có được giờ lại bị hủy hoại bởi anh/chị/em mình, hoặc bố mẹ chỉ yêu quý anh/chị/em mình mà không phải là mình.

Tuy nhiên, điều tồi tệ nhất vẫn chưa bắt đầu…

Bạn cố gắng phủ định con và nói với trẻ rằng “Tất nhiên con phải yêu em/anh/chị mình rồi” hoặc “Nói ghét anh/chị/em mình như thế là không ngoan đâu con” hoặc “Con đâu có ghét anh/em mình đúng không. Bố/mẹ biết điều con nói không phải là sự thật”. Bạn cho rằng đó là cách mình có thể xoa dịu và khiến con có cái nhìn thiện cảm với anh chị em mình, nhưng không phải, bạn chỉ đang vô tình khiến khoảng cách giữa con và bạn thêm lớn hơn mà thôi.


Những câu nói khuyên nhủ răn đe tưởng chừng sẽ đem lại kết quả tích cực, nhưng nó lại chỉ kích động khiến trẻ cố tỏ ra mình đang đúng còn bạn thì đang sai. Trẻ sẽ làm mọi cách để chứng minh mình thực sự, thực sự ghét anh chị em của mình, hoặc bạn đang rất rất yêu anh chị em của trẻ nhiều hơn yêu trẻ.


Cách giải quyết hiệu quả nhất đó là luôn giữ thái độ trung lập với tất cả các con và dành sự quan tâm như nhau cho từng đứa con. Bên cạnh đó, việc thừa nhận và đồng tình với những gì con nói cũng là bước đầu tiên giúp bạn giải quyết vấn đề.


5. Giúp đứa con 4 tuổi của bạn bớt bướng bỉnh và cãi lời hơn

Sẽ có những khoảng thời gian trẻ cảm thấy như mình bị giam cầm và không thể tìm ra lối thoát. Với mong muốn sâu sắc đó là được lắng nghe, trẻ sẽ bộc lộ sự bức bối của mình ra ngoài bằng thứ vũ khí mà chúng học được từ người lớn đó là: La hét, quát lớn, tranh luận, ra lệnh hoặc trừng phạt.


Việc bộc lộ cảm xúc của mình thông qua những hành động đó chỉ là một cách trẻ giao tiếp với người lớn. Trẻ làm vậy chỉ vì muốn bạn hiểu cảm xúc của trẻ là đúng và ước bạn có thể nhìn thấy con người thật của trẻ đằng sau những cử chỉ hung hăng đó.

Nếu bạn chỉ tập trung vào phản ứng lại những hành động cử xử tiêu cực của trẻ thay vì cố hiểu thông điệp “Con muốn bố/mẹ hiểu con người thật của con không hề tồi tệ như những gì mọi người thấy”, trẻ tất nhiên không còn lựa chọn nào ngoài việc gia tăng những hành động đó để truyền tải thông điệp, hoặc ngắt kết nối với bạn ngay lập tức.


Ngược lại, nếu bạn có thể hiểu con người thật của trẻ dưới bức màn hung hăng mà trẻ vén xuống, trẻ sẽ cảm thấy mình được thấu hiểu, chấp nhận và như thoát khỏi cái lồng ngột ngạt kia để bước vào một thế giới mới với đầy sự cảm thông đến từ bố mẹ. Một khi trẻ cảm thấy mình được an toàn, trẻ sẽ trưởng thành hơn và khiến bạn bất ngờ theo một cách mà bạn có thể không tưởng tượng được.


6. Cẩn thận với những ranh giới

Những đứa trẻ có ý chí mạnh mẽ thường bị cho là chống đối và nổi loạn khi phản bác lại ý kiến của người lớn, làm ngược lại hoàn toàn những gì được yêu cầu hoặc tỏ ra khó khăn khi phải vật lộn giữa những ranh giới.


Tuy nhiên, nếu bạn nhìn nhận những đứa trẻ như vậy theo một khía cạnh khác, thì bạn đang được chứng kiến hình tượng của một con người vô cùng độc lập và cố gắng thiết lập những ranh giới của riêng mình trong một thời gian dài, tuy điều này rất có thể sẽ gây ra những hỗn loạn và sự nghèo nàn trong giao tiếp.


Thực tế là những đứa trẻ có ý chí mạnh mẽ thường tỏ ra khá ổn với những ranh giới, còn yếu tố khiến trẻ gặp khó khăn lại là những nguyên tắc.


7. Làm gì khi sự giận dữ và hung hăng trong trẻ xuất hiện

Mọi điều trẻ nói đều cho thấy mong muốn được giao tiếp của trẻ, và trẻ sẽ tiếp tục nói cho đến khi được lắng nghe. Đây là nhu cầu tự nhiên của con người, vì vậy nếu trẻ không thể bộc lộ cảm xúc và ý kiến của bản thân, trẻ sẽ tiếp tục làm đủ thứ để đạt được điều đó hoặc tích tụ chúng lại và bùng phát vào một lúc nào đó.


Một khi những cảm xúc buồn bực và giận dữ bị tích tụ lâu ngày, trẻ sẽ trở nên hung hăng và có những hành động thách thức. Những hành động này được xem như là cái phao cứu sinh giúp trẻ giải tỏa cảm xúc và bộc lộ những gì muốn nói.


Mọi thứ có thể càng trở nên tồi tệ hơn nếu khoảng cách giữa trẻ và cha mẹ ngày một rộng. Và khi người lớn cố tình ngăn cản hoặc đe nẹt trẻ ngưng những hành vi quá khích đó lại, trẻ có thể sẽ càng hung hăng hơn chỉ để cho mọi người thấy trẻ đang thực sự buồn.


Những đứa trẻ tức giận phải trải qua rất nhiều tổn thương và đau khổ, cách đơn giản nhất để giúp chúng bình tĩnh là khiến chúng cảm thấy mình được lắng nghe và thấu hiểu. (Lưu ý: Hiểu quan điểm của con không giống như đồng ý với con hoặc bỏ qua một hành vi nào đó của con.)


Tiết chế và kiểm soát sự bướng bỉnh của một đứa trẻ 4 tuổi là việc không hề dễ dàng, nhưng nếu cố gắng làm điều đó bằng tất cả tình yêu và khao khát luôn muốn được lắng nghe, thấu hiểu con, bạn sẽ thành công. Hãy trò chuyện và là người bạn tin cậy của trẻ, rồi một ngày bạn sẽ phải bất ngờ với sự thay đổi của con đấy.


- Mọi hình thức sao chép bài viết cần có sự cho phép của Raised Happy.

FIND YOUR WAY

01. VỀ LINH PHAN

02. SHOP

03. BLOG

04. PUBLICATIONS