HỌC CÁCH GIẢI QUYẾT THAY VÌ NÓNG GIẬN VỚI CON


Trước khi muốn con kiềm chế cảm xúc, cha mẹ hãy học cách kiểm soát cảm xúc của chính mình.


NPR

Stress có biểu hiện như thế nào?


Cơ thể và não bộ chúng ta luôn có những sợi dây cảm xúc để phản ứng lại với các tình huống căng thẳng, những sợi dây này giống như một mạng lưới an toàn. Một khi não bộ nhận thấy có bất cứ một mối đe dọa nào, nó sẽ truyền thông tin đến để cơ thể phản ứng lại với mối đe dọa đó mà không cần suy nghĩ. Hạch Amygdala - nơi hình thành và điều khiển cảm xúc của con người với các mối nguy hiểm như các cuộc đánh nhau, những chuyến bay, phản ứng đóng băng… sẽ giúp chúng ta bảo vệ bản thân, tuy nhiên, đôi khi chúng ta lại không thể phân biệt đâu là nguy hiểm thật và giả.


Điều này có ảnh hưởng khá lớn đến cách chúng ta nuôi dạy con cái, nếu ta thường xuyên bị ảnh hưởng bởi những sự kiện không thực sự có tính đe dọa lớn. Chúng ta phản ứng thái quá với việc trẻ làm đổ ngũ cốc ra sàn, giống như cách ta phản ứng khi bị truy đuổi bởi một con thú hung dữ vậy.

Tùy thuộc vào những kinh nghiệm và ký ức thời thơ ấu, phản ứng trước căng thẳng của bạn có thể được kích hoạt dễ hoặc khó hơn so với người khác. Khi căng thẳng ập tới, khả năng suy nghĩ rõ ràng và sự chú ý của bạn tới mọi người cũng bị giảm sút. Bạn không thể suy nghĩ một cách thấu đáo, thiếu tập trung và khả năng giải quyết vấn đề sáng suốt cũng sẽ bị ảnh hưởng.


Tiến sĩ Dan Siegel, nhà tâm lý học lâm sàng nghiên cứu về não bộ đã giải thích: Trong quá trình làm cha mẹ, chúng ta sẽ có thể rơi vào trạng thái “mất kiểm soát” hoặc “mất bình tĩnh” và để cảm xúc điều khiển phản ứng của chúng ta. Khi chúng ta mất kiểm soát, chúng ta sẽ không kịp suy nghĩ xem mình phản ứng như thế nào cho đúng đắn, và cũng không nghĩ được xem con cái chúng ta cảm nhận ra sao về hành động ấy. Phản ứng của chúng ta có thể sẽ khiến trẻ vô cùng sợ hãi, nhưng nếu ta có thể lý trí hơn bằng việc dừng lại một chút lấy bình tĩnh, trẻ cũng sẽ nhìn đó và học theo để có cách ứng xử đúng đắn hơn khi rơi vào trạng thái cáu giận. Thế nào là cha mẹ biết suy nghĩ?

Trước khi muốn trẻ điều khiển và tiết chế cảm xúc của mình, cha mẹ cần học cách điều khiển cảm xúc của bản thân trước. Điều này lý giải tại sao các hãng hàng không lại nhắc bố mẹ đeo mặt nạ oxy trước rồi mới đeo cho con, điều này cũng giống như lời khuyên bạn phải chỉnh đốn bản thân, trước khi chỉnh đốn và đưa ra những nguyên tắc để con cái làm theo. Nhưng không may, mỗi khi bạn cảm thấy căng thẳng, kiệt sức và quá tải thì bạn lại chẳng thể làm những điều đó với con cái.


Để làm những ông bố, bà mẹ biết nghĩ không có nghĩa bạn phải trở thành những bậc cha mẹ hoàn hảo,  nhưng cũng không hẳn bạn không thể làm được điều đó. Tất nhiên, để trở thành những ông bố, bà mẹ lý tưởng như vậy hoàn toàn không dễ dàng và bạn cần thực hành đi thực hành lại trong một thời gian dài.


Nhưng bạn phải hiểu, cuộc sống có những ngày vui, cũng có những ngày buồn, vì vậy sẽ có những lúc bạn thiếu lý trí. Nhưng giây phút bạn nhận ra bạn đang bị mất kiểm soát, thì đó là lúc bạn biết mình cần phải thay đổi theo hướng tích cực.


Nuôi dạy con cái một cách có suy nghĩ là việc bạn luôn để tâm một cách có ý thức vào những gì đang diễn ra, thay vì bị chính cảm xúc của mình tấn công. Hãy bỏ qua lỗi lầm và sự xấu hổ về quá khứ để tập trung vào hiện tại. Điều này cũng đồng nghĩa với việc bạn phải học cách chấp nhận những gì đang diễn ra, thay vì cố gắng thay đổi hoặc bỏ qua nó.


Là những ông bố, bà mẹ biết suy nghĩ, bạn phải luôn để tâm vào cảm xúc của bản thân. Điều này không có nghĩa bạn không thể giận dữ hay đau buồn, bởi chuyện cảm thấy tiêu cực với mọi thứ xung quanh là chuyện bình thường, nhưng nếu phản ứng lại chúng một cách vô thức, thì bạn sẽ gây tổn hại đến quá trình làm cha mẹ của mình.


Những lợi ích khi là những ông bố, bà mẹ biết nghĩ

  • Bạn sẽ có ý thức hơn về cảm xúc và suy nghĩ của mình

  • Bạn sẽ có ý thức hơn và có trách nhiệm với nhu cầu, suy nghĩ và cảm xúc của con

  • Bạn sẽ điều khiển cảm xúc tốt hơn

  • Bạn sẽ ít phê phán bản thân cũng như con cái hơn

  • Bạn sẽ bình tĩnh và phản ứng tốt hơn trước các tình huống đồng thời tránh được những hành vi bốc đồng.

  • Mối quan hệ của bạn và con sẽ tốt đẹp hơn

Cần làm gì để nuôi dạy con một cách có suy nghĩ?

Trước hết, hãy nghĩ tới các tình huống khiến bạn buồn bực hoặc cáu giận vì con, tình huống bạn phản ứng một cách tự động vì đó là phản ứng mà hầu hết chúng ta đều mắc phải khi rơi vào trạng thái cảm xúc, suy nghĩ bị bế tắc, hoặc khi sự phán xét tiêu cực của chúng ta bị đẩy đến cao trào. Những lúc này, việc kiểm soát cảm xúc là điều rất khó khăn, và trẻ thì chắc chắn sẽ cảm nhận được điều này.

Để có thể thay đổi hành vi của bản thân, trước hết hãy tập làm quen với “điểm nóng” trong cảm xúc và sự bùng nổ cảm xúc của bản thân. Điểm nóng ở đây dùng để ám chỉ khoảng thời gian bạn cảm thấy dễ tổn thương và nhạy cảm nhất, có thể đó là cảm giác bị stress, mệt mỏi, quá tải hoặc vô vọng hay lơ đãng với cuộc sống hôn nhân và công việc.

Sự kích thích cảm xúc chính là những cảm giác, hoặc sự phán xét xảy ra từ thời thơ ấu khi trẻ làm những hành động cụ thể như:

Con có hành vi khiến bạn thất vọng: Con ném thức ăn vào nhà hàng hoặc lấy đồ chơi trong siệu thị, hành vi này khiến bạn cảm thấy xấu hổ hoặc có lỗi.


Hành vi của con gợi đến ký ức khi xưa: Ví dụ, con bị điểm kém, và bạn cảm thấy mình là ông bố, bà mẹ tồi vì khi xưa khi bạn bị điểm kém, bố mẹ bạn cũng cảm thấy điều tương tự.


Hành vi của con gợi cho bạn một sự kiện đau buồn. Ví dụ: Bạn bị gẫy tay khi đang leo trèo nên bạn thấy sợ mỗi khi thấy con ra sân chơi.


Hành vi của con kích hoạt sự ham muốn và sợ hãi trong bạn. Ví dụ: Con nghịch ngợm đánh thức những đứa trẻ khác trong đêm và bạn thấy sợ khi nghĩ mình sẽ không có thời gian cho bản thân và không thể là mình của ngày xưa khi chưa làm cha mẹ.

Để có thể điều khiển được cảm xúc của bản thân, trước tiên bạn phải nhận biết được loại hành vi nào sẽ khiến bạn rơi vào “Điểm nóng” và bạn sẽ phản ứng như thế nào nếu rơi vào tình huống đó.


Theo Tiến sĩ Kristin Race cũng là tác giả của cuốn: “Mindful Parenting: Simple and Powerful Solutions for Raising Creative, Engaged, Happy Kids in Today’s Hectic World”, những ông bố, bà mẹ biết suy nghĩ sẽ cần có 3 yếu tố sau: 1. Luôn chú ý tới cảm xúc của mình khi có sự xung đột với con

Hãy nghĩ đến lần gần đây nhất bạn và con xảy ra mâu thuẫn. Bạn có cảm xúc gì khi đó? Giận dữ? Tội lỗi? Hay xấu hổ? Hãy cho những cảm xúc đó giống như cơn sóng đến rồi lại đi. Đừng cố gắng kìm nén hoặc ngưng trệ nó, cũng đừng cố xua nó đi khỏi bạn, hay phán xét hoặc phủ nhận nó. Quan trọng hơn là bạn không được quanh quẩn với cảm giác khó chịu đó và làm nó nghiêm trọng hơn. Bạn không phải là cảm xúc, vì vậy bạn không cần phải hành động theo cảm xúc đó. Chỉ cần giữ cho đầu óc được bình tĩnh và nhắc nhở bản thân không được đổ lỗi cho mình hay cho con cái về những chuyện đã xảy ra.

Tiếp theo, hãy nhìn vào mắt con để tìm thấy sự bình tĩnh. Còn nếu việc này vẫn khiến bạn cảm thấy giận dữ, hãy nghĩ đến những khi bạn và con hòa thuận và bạn có thể nói chuyện với con một cách rộng lượng.

Hàng ngày, hãy cố gắng nhận biết thời điểm bạn bắt đầu thấy lo lắng hoặc bực bội, vì đó rất có thể là dấu hiệu của sự bùng nổ cảm xúc. Một khi bạn nhận biết được sự bùng nổ ấy, bạn sẽ có thể dễ dàng bước đến bước tiếp theo.


2. Hãy học cách tạm dừng bản thân lại trước khi nổi nóng

Mấu chốt để trở thành một ông bố, bà mẹ biết nghĩ đó là khi bạn giữ được bình tĩnh ngay cả trong những tình huống cảm xúc đang bị kích động. Hãy thử tập trung hít thở sâu, bởi cảm xúc thường dẫn đến sự thay đổi trong nhịp thở của chúng ta. Khi chúng ta chậm lại và tập trung hít thở sâu, phản ứng sinh lý sẽ xảy ra giúp làm giảm các phản xạ xuống và kích hoạt vỏ não trước trán hoạt động (vỏ não trước trán đóng vai trò kiểm soát các hành vi, cảm xúc của chúng ta).

Hành động này sẽ giúp bạn tìm thấy sự bình yên khi cảm xúc đang bị khuấy động theo hướng tiêu cực, và bạn sẽ có thể kiểm soát được cảm xúc để không có những hành vi tiêu cực khiến con cái bị ảnh hưởng.


3. Hãy lắng nghe con nói, cho dù bạn có không đồng ý với quan điểm đó

Trẻ con thì đương nhiên phải hành xử như trẻ con, và chúng thường sẽ không thể điều khiển được cảm xúc của mình. Trẻ (và thậm chí là hầu hết người lớn) cần thời gian để học cách điều chỉnh cảm xúc và có những ưu tiên khác với người lớn. Hành vi của con có thể sẽ khiến bạn phát cáu, nhưng đó là điều bình thường và hãy biết chấp nhận nó.


Để có thể dừng lại và suy nghĩ, đòi hỏi bạn phải thực hành và biết cách kiểm soát cảm xúc hàng ngày. Chính vì điều này mà sự quan tâm và chăm sóc cho bản thân là điều rất cần thiết. Chúng ta không thể trút xả hàng ngày mà không dành thời gian lấp đầy và lấy lại năng lượng cho bản thân bằng những việc chúng ta muốn làm. Đó không phải là sự ích kỷ, mà là cách giúp bạn cảm thấy khá hơn để kiềm chế những cảm xúc tiêu cực. Đi chơi, cafe với bạn bè, đi du lịch … hãy làm bất cứ điều gì khiến bạn cảm thấy thoải mái và hạnh phúc.


Vẫn biết rằng, chúng ta không thể cam kết thường xuyên điều khiển và tiết chế cảm xúc của bản thân với con. Nhưng khi những giây phút bùng nổ ấy qua đi, hãy xin lỗi con thật chân thành, bởi dù đã là bố mẹ, nhưng chúng ta vẫn chỉ đang học hỏi và cố gắng cải thiện bản thân mỗi ngày mà thôi.

386 views

FIND YOUR WAY

01. VỀ LINH PHAN

02. SHOP

03. BLOG

04. PUBLICATIONS