NGUYÊN NHÂN SÂU XA KHIẾN CON KHÔNG CHỊU NGHE LỜI



Con không nghe lời, nguyên nhân là gì?

Thức dậy sớm hơn mọi ngày, tôi chui khỏi chăn và chìm đắm trong cuốn sách vẫn còn đang đọc dở cho đến khi bị giật mình bởi tiếng ồn đến từ cậu con trai 3 tuổi, cụ cậu mở cửa phòng tôi, leo lên giường với vẻ mặt phụng phịu.

“Có chuyện gì thế con yêu” - vừa ôm con trong lòng, tôi vừa nói

Thằng bé phớt lờ tôi và bắt đầu gào khóc ầm ĩ

“Con sao thế, tại sao con khóc?”

Thằng bé la lớn hơn và giơ tay đánh tôi

 “Mẹ không muốn mất thời gian với những người thích la hét gào khóc trước mặt mẹ đâu nhé.” Tôi đứng lên và đi vào nhà tắm.

Cu cậu đi theo tôi, khóc ngày một to hơn.

Tôi chợt nhận ra, có lẽ tôi nên tự tìm hiểu nguyên nhân tại sao con khóc hơn là cố hỏi con lý do là gì, bởi cuốn sách mà tôi đang đọc dở có tên: “Nói sao để con nghe & nghe sao khiến con nói” đã cảnh báo tôi về thói quen gặng hỏi con nguyên nhân khiến con buồn.


Cảm xúc của trẻ luôn chân thật

Chương đầu tiên trong cuốn sách tôi đang đọc của Faber và Mazlish được xuất bản năm 1980 và gần đây là phiên bản kỷ niệm 30 ra mắt đã chỉ ra một số cách giúp cha mẹ hạn chế hoặc bỏ qua cảm xúc của con trẻ. Ví dụ, khi một đứa trẻ kêu nóng, cha mẹ có thể bảo bé cởi bớt áo; Hoặc một đứa trẻ hậm hực về chiếc kéo cắt giấy bị hỏng, cha mẹ có thể tảng lờ như không có chuyện gì xảy ra.


Tuy nhiên, đối với Faber và Mazlish, họ cho rằng sự bác bỏ cảm xúc của con cái chính là sai lầm to lớn ảnh hưởng đến niềm tin giữa cha mẹ và con. Nền tảng của phương pháp nuôi dạy con cái của Faber và Mazlish là thừa nhận cảm xúc thật của trẻ chứ không phải bác bỏ, hạn chế, giải thích, đổ lỗi hay cố gắng giải quyết vấn đề. Nói tóm lại, tất cả chỉ gói gọn trong 2 từ: “Thừa nhận”.


Trong cuốn sách này, Faber và Mazlish cũng chỉ ra 4 cách giúp cha mẹ dễ dàng nhận biết và thừa nhận cảm xúc của con. Có thể cha mẹ chỉ cần nhìn và lắng nghe những điều con nói, hoặc trả lời con: “Mẹ/bố hiểu”, “uhm, vậy sao” để nhận biết cảm xúc thật của con. Thỉnh thoảng, bạn có thể cho phép con làm một điều tuyệt vời hiếm khi xảy ra như mặc quần đùi vào mùa đông chẳng hạn.


Trẻ có thể không hiểu hết cảm xúc của chính mình

Faber và Mazlish đưa ra lời cảnh báo rất nghiêm túc về những câu hỏi bắt đầu bằng 2 từ “Tại sao”. Trong khi một số trẻ có thể dễ dàng hiểu được cảm xúc thật của chúng là gì, thì rất nhiều trẻ lại không thể làm điều này. Với những em bé như vậy, việc hỏi tại sao chỉ khiến tình hình thêm tồi tệ, nó tạo áp lực khiến trẻ vừa phải chịu đựng sự ức chế đang trào dâng, lại vừa phải nghĩ cả lý do hợp lý cho nguyên nhân mình khóc lóc thảm thiết. Việc trẻ không biết lý do cho cảm xúc của mình là điều rất bình thường, tuy nhiên một số trẻ có thể sợ nói ra nguyên nhân đó vì lo lắng người lớn nghĩ lý do của trẻ không đủ thuyết phục cho hành vi của trẻ.


Theo Faber và Mazlish, tất cả những gì trẻ em cần là được hiểu và tôn trọng cảm xúc không chút nghi hoặc.


Hãy tưởng tượng bạn nhận được cuộc gọi từ một người bạn đã biết từ rất lâu, có thể là anh chị em hoặc bạn thân. Giọng nói của họ trong điện thoại khiến bạn phải thốt lên những câu như: “Giọng em/chị nghe mệt mỏi quá”, “Em/chị có vẻ đang không được khỏe”, hoặc “Có vẻ em/chị đang có một ngày vui vẻ đúng không?” 


Thế nhưng, hãy thử nghĩ đến cảnh bạn nói chuyện với đứa con đang khóc lóc của mình, trong khi bạn có thể cơ bản nắm được cảm xúc của con, thì bạn lại hỏi: “Có chuyện gì thế?”, “Vì sao con khóc?”, liệu bạn có thấy những câu hỏi trên là hợp lý với một đứa trẻ, tại sao bạn không hành động giống như lúc nói chuyện với người quen?


Với trường hợp của con trai tôi, có thể bé khóc vì bị hàng xóm đánh thức, khóc vì gặp ác mộng hoặc khóc chỉ vì quá nóng hay lạnh. Nhưng bạn nghĩ câu hỏi “Tại sao” có phải cách tôi thể hiện sự đồng cảm với con, hay chỉ khiến con cảm thấy bối rối hơn?

Trong những thời khắc tồi tệ nhất của con, câu hỏi “tại sao” có thể sẽ trở thành lời buộc tội của cha mẹ với con cái. Tại sao con không nhờ bố mẹ chỉ bài tập về nhà, tại sao con khóc, tại sao con buồn? 


Theo Faber và Mazlish, 1000 câu hỏi tại sao kiểu này chỉ khiến trẻ đã rối càng thêm rối, làm trẻ rơi vào tình huống bất khả kháng. Từ đó, trẻ có thể chọn cách phòng thủ hoặc đổ lỗi để giải thích cho sự việc đang diễn ra. Và tồi tệ là, không cách nào trong 2 cách này có thể giúp trẻ giải quyết vấn đề của mình.


Đừng tiếp tục hỏi tại sao

Sau khi đọc những gợi ý trong cuốn sách của Faber và Mazlish, tôi bắt đầu hiểu ra và né tránh hỏi “tại sao” với con, thay vào đó tôi học cách thừa nhận cảm xúc của con.

Ngày hôm sau, khi đang nấu bữa sáng trong bếp, con trai tôi chạy vào và nói rất to: “Trời đang mưa kìa mẹ!” Thay vì tiếp tục hỏi: “Tại sao con nhìn buồn thế?” tôi chợt nhớ ra những gì mình đã đọc và chuyển hướng câu hỏi thành: “Con đang buồn vì trời mưa thì phải.”

“Vâng ạ, vì con sợ tiếng mưa”

“Vậy sao con yêu. Mẹ hiểu mà”

Sau đó cu cậu lại gần và ôm tôi thật chặt rồi yêu cầu tôi cùng đọc sách với mình.


Thay vì hỏi “tại sao” với con, hãy tự đặt câu hỏi này với mình

Mặc dù Faber và Mazlish đã giải thích khá rõ ràng về tác dụng tiêu cực khi hỏi “tại sao” trong lúc con đang vật lộn với những cảm xúc tiêu cực, nhưng họ cũng khuyến khích cha mẹ sử dụng câu hỏi “Tại sao” để tự vấn chính mình.


Tại sao cha mẹ lại nhanh chóng gạt bỏ hoặc xem nhẹ cảm xúc của con cái? Tại sao chúng ta lại trở nên tức giận hoặc khó chịu khi con thể hiện cảm xúc tiêu cực?


Thật khó khăn để xem xét lý do đằng sau các quyết định nuôi dạy con cái của mỗi bậc cha mẹ.  Nhưng có lẽ câu trả lời hợp lý nhất là vì chúng ta đều muốn giúp con nuôi dưỡng những ước mơ, hi vọng của riêng con, chúng ta muốn con được hạnh phúc, đủ đầy và thành công, chính vì thế nhưng cảm xúc tiêu cực mà con thể hiện, đối với cha mẹ lại chính là lời tuyên bố gián tiếp về sự thất bại trong quá trình nuôi dạy con cái.


Thế nhưng, những cảm xúc vui buồn, những phản ứng gào khóc, ăn vạ chính là điều rất bình thường xảy ra trong quá trình phát triển của con, vì vậy đừng cố tình chối bỏ, phớt lờ chúng, mà hãy thấu hiểu để giúp con vượt qua những cảm xúc tiêu cực ấy một cách an toàn nhất nhé cha mẹ.

FIND YOUR WAY

01. VỀ LINH PHAN

02. SHOP

03. BLOG

04. PUBLICATIONS