NHỮNG HÀNH VI BÌNH THƯỜNG & CÁCH ỨNG XỬ PHÙ HỢP CỦA CHA MẸ

Trẻ nhỏ ngày nay càng ngày càng phải chịu nhiều áp lực. Rất tiếc số nhiều trong đó lại là bởi vì sự kỳ vọng quá lớn của cha mẹ. Có những điều quan trọng trẻ cần phải làm hay đạt được, nhưng bản chất của tất cả những việc trẻ làm lại phụ thuộc vào giai đoạn phát triển tương ứng với lứa tuổi hay nhận thức của trẻ. Sẽ có những thời điểm hành vi này của trẻ là bình thường, và điều quan trọng là người lớn phải nhận thức được điều đó.




Làm cha mẹ, đã là người trưởng thành, bạn có chắc mình không bao giờ cáu giận, khóc lóc hay chửi rủa người khác? Tất nhiên về lý thuyết chúng ta luôn muốn tránh tối đa những phiền toái hay rắc rối trong cuộc sống nhưng ngay cả với kinh nghiệm của chính mình, với một bộ não đã phát triển thì chúng ta vẫn có những sai làm. Bởi vậy, hãy vị tha với một đứa trẻ. Hiểu được con cái mình đang phải đối mặt với điều gì, mục tiêu phát triển của con là gì sẽ giúp chúng ta hiểu vì sao con lại có hành vi như vậy và dễ dàng xử lý hơn. Mọi thứ sẽ tốt đẹp hơn nếu chúng ta cho con không gian, thời gian cũng như sẵn sàng làm những điều mà con cần. Tất nhiên, không phải chúng phải phải đầu hàng hay quá nuông chiều con. Đây là sự đáp ứng nhu cầu của con một cách khôn ngoan, khoa học, rõ ràng và mang tới những kết quả tốt đẹp, phù hợp hơn. Cuộc sống sẽ hạnh phúc hơn cho cả gia đình khi chúng ta bớt vị kỷ và cảm thông cho nhau. Những hành vi dưới đây, có thể bạn đã gặp ở con hoặc không, nhưng đó là những dấu hiệu bình thường và cho thấy con đang phát triển. Tất nhiên mình không phải là bác sĩ hay chuyên gia, nên những điều mình sắp đưa ra mang tính gợi ý nhiều hơn và có thể không đúng với tất cả những đứa trẻ trên trái đất này. Trẻ sơ sinh & trẻ nhỏ (0-12 tháng)

  • Nhét tất cả mọi thứ vào miệng - tay, chân, thức ăn, đồ chơi, giày dép, sách vở

  • Nếu con khóc, tức là con cần một thứ gì đó như ngủ, âu yếm, ăn uống, thay tã... Con chưa thể nói và khóc là một cách hiệu quả để con báo hiệu cho người lớn. Một trong những điều tuyệt vời của trẻ sơ sinh là con sẽ KHÔNG BAO GIỜ yêu cầu NHIỀU HƠN những gì con CẦN.

  • Hãy thận trọng khi cho con tiếp xúc với người lạ mặt, con có thể bực bội hoặc khó chịu vì điều đó

  • Trẻ sẽ nhìn chằm chằm - vào bố mẹ, vào sách hoặc gương. Đây là độ tuổi duy nhất cho phép người ta nhìn chằm chằm vào người khác mà thấy dễ thương.

Con cần hỗ trợ gì?Trẻ sơ sinh cũng có một việc quan trọng cần làm - đó là học đâu là không gian và người con có thể tin tưởng. Con sẽ mang tới cho bố mẹ cơ hội để giúp con có cảm giác an toàn. Hãy lưu ý đến cảm giác an toàn với con, ôm con nhiều hơn, vỗ về và nói những lời ngọt ngào. Điều này sẽ là nền tảng để con khám phá thế giới, sự độc lập, tự tin và lòng tự trọng cũng như các mối quan hệ của mình. Trẻ 1-2 tuổi

  • Con sẽ tương tác nhiều hơn

  • Không có khái niệm về "sự cố ý" - tức là không hiểu, không suy nghĩ về lý do tại sao hoặc có ý nghĩa gì. Ví dụ, khi con cắn bạn khác con không nghĩ bạn sẽ đau, hoặc khi con lấy đồ chơi từ tay bạn con cũng không biết đó là hành động phiền toái. Chúng chỉ có một suy nghĩ đó là...mọi thứ được bày ra đều để lấy. Hoặc ĂN.

  • Tò mò và sẽ kéo mọi thứ từ trên bàn xuống hoặc bỏ đồ trong tủ ra. Ném mọi thứ xuống sàn.

  • Chưa phát triển hiểu biết va khả năng "chia sẻ"

  • Có thể tức giận và ích kỷ, mọi thứ con quan tâm sẽ được coi là của con, không ai có quyền lấy nó

  • Bắt đầu hiểu về sự sở hữu, phát triển ý thức về bản thân mạnh mẽ

  • Hai từ yêu thích "Của con" và "Không"

  • Hai từ bố mẹ cũng ít thích nghe nhất là "của con" và "không"

  • Một số thích thức dậy giữa đêm

  • Cuối giai đoạn này, sẽ là một thách thức khi con bắt đầu trải nghiệm sự độc lập của bản thân. Con có thể giận dữ bởi vì cảm thấy thất vọng khi không biết diễn đạt từ vựng hoặc thiếu khả năng giao tiếp

  • Các hơn tức giận cũng giúp con có trải nghiệm về cảm xúc: thất vọng, tức giận, buồn bã, xấu hổ nhưng chưa biết nói và chưa hiểu được khái niệm.

  • Có khả năng chơi chung với bạn bạn khác

Con cần hỗ trợ gì?

  • Sự tập trung của con còn khá yếu nên nếu muốn bố mẹ có thể làm con phân tâm bằng cách đánh lạc hướng con khỏi những thứ mà bạn không muốn con làm.

  • Khi bố mẹ đưa ra một quy tắc mới, con có thể sẽ quên.

  • Hãy phản ứng tích cực khi con làm điều gì tốt đẹp.

  • Hãy nói cho con biết nếu con làm gì đó không ổn.

  • Bỏ qua những thứ nhỏ nhặt. Con có quá nhiều thứ cần học, nên đừng tham lam khiến con quá tải. Hãy cho con học những điều quan trọng trước.

  • Con bắt đầu hiểu các yêu cầu của bố ẹm cũng sự sự ngọt ngào của bố mẹ. Nhưng đừng mong con sẽ làm theo mọi yêu cầu của bạn. Hãy kiên trì yêu cầu và hướng dẫn, cho con thời gian và khen ngợi con.

  • Hãy nhẹ nhàng và khiêm nhường, hãy tin con đang làm tốt nhất những gì mình có thể.

  • Giúp con tự nói ra những cảm xúc của bản thân, ví dụ "Con buồn vì phải cất đồ chơi đi mặc dù muốn chơi nữa".

Trẻ 3 tuổi

  • Trải nghiệm về tính độc lập, có thể cáu giận

  • Muốn tăng cường sự kiểm soát, có thể cáu giận

  • Biết thất vọng khi có chuyện buồn, có thể cáu giận

  • Có thể sẽ thấy sự bực bội gia tăng

  • Có thể mâu thuẫn khi vừa muốn độc lập (Con tự làm) với muốn được đối xử như một đứa bé (Bố/mẹ làm giúp con)

  • Gắn bó mật thiết với từ "không" và thực hành nó thường xuyên, ngay cả khi câu trả lời thực sự là "có" (chết mất :)) )

  • Có thể nói lắp hoặc nói ngọng

  • Học cách kiểm soát môi trường khi lên kế hoạch cho các hoạt động của bản thân hoặc bố mẹ, tự mình làm việc, tự thử những điều mới

  • Có thể sợ hãi một điều gì đó

  • Có thể bị nhầm lẫn giữa thực tế và sự tưởng tượng, nên có thể có một hoặc nhiều người bạn tưởng tượng

  • Vẫn chưa hiểu và sự "chia sẻ" và thường khẳng định quyền sở hữu "Của con".

  • Có thể ghen tị khi cha mẹ bế hoặc chú ý tới những em bé khác.

Con cần hỗ trợ gì?

  • Hãy tự viết ra "Con sẽ không như thế này mãi mãi" và dán lên đâu đó nơi bạn dễ nhìn, bạn sẽ thấy dễ dàng hơn nhiều.

  • Cho con biết khi nào con làm tốt, con cần biết bạn hạnh phúc với việc con làm và họ đang làm rất tốt.

  • Nhẹ nhàng khi họ làm sai. Con muốn làm đúng nhưng có nhiều thứ con chưa hiểu hoặc chưa đủ khả năng để làm đúng

  • Hãy đối xử tốt với những sai lầm của con, nói với con về những điều giá trị và ý nghĩa.

  • Đừng đặt ra quá nhiều quy tắc và nhất quán với những quy tắc đã đưa ra.

  • Nói "không" một cách nhẹ nhàng, hướng dẫn con và không dập tắt mọi ý kiến hay ý tưởng của con.

  • Mang tới cho con không gian để chơi và sự tự do, khuyến khích chơi bằng nhiều cách khách nhau.

  • Khuyến khích con đưa ra quyết định nhưng giới hạn sự lựa chọn (VD: Con có muốn tắm trước không hay là tự lấy đồ ngủ trước? Con muốn mặc áo màu trắng hay màu xanh hôm nay?..."

  • Tạo ra những thói quen trước khi ngủ: đọc một câu chuyện, ôm hôn, nói những lời ngọt ngào "Yêu con. Con ngủ ngon nhé"...

Trẻ 4 tuổi

  • Bắt đầu hiểu về sự quan trọng và khái niệm thế giới xung quanh một cách đơn giản như là: đúng - sai, tốt - xấu, tốt hoặc chưa tốt.

  • Bắt đầu nhận ra sức mạnh của lời nói và đôi khi sử dụng để có được điều con muốn hoặc kiểm soát người khác. Những đòi hỏi bằng ngôn ngữ vẫn không có nhiều hiệu quả vì thế con sẽ nhắc lại những gì con đang nói kèm theo hành động cụ thể (như là đá, đẩy, giằng lấy) hoặc là sử dụng giọng điệu, nét mặt, tư thế đứng...

  • Bắt đầu biết cạnh tranh.

  • Vẫn còn bị nhầm lẫn giữa thực tế và tưởng tượng. Có thể nói dối, nói những câu chuyện hoặc người bạn tưởng tượng.

  • Đang xây dựng ý thức về bản thân và thử nghiệm tính độc lập, đó đó có thể sẽ bướng bỉnh, thách thức và hách dịch.

  • Sẽ làm mọi thứ để có thể không phải đi ngủ.

  • Có thể có ác mộng.

  • Có thể có các nỗi sợ hãi về bóng tối hoặc trở nên lo lắng khi nghĩ tới việc phải sống xa hoặc tách khỏi bố mẹ một thời gian.

  • Sẽ thích chơi đùa với trẻ khác chứ không đơn giản chỉ là ở bên cạnh chúng.

  • Sẽ tự thử thách giới hạn của con với bạn nhưng vẫn sẵn sàng đón nhận sự giúp đỡ và cảm ơn khi có thể.

Con cần hỗ trợ gì?

  • Khi bố mẹ thiết lập quy tắc, hãy nói với con về lý do tại sao các quy tắc rất quan trọng. Con tò mò và tự đưa ra các ý tưởng của con về các thế giới hoạt động, điều đó không có nghĩa là con sẽ thực hiện ngay lập tức hoặc tuân theo mà không cần lý do.

  • Cố gắng đưa ra những yêu cầu một cách đơn giản.

  • Cho con biết khi nào con làm hành động tốt.

  • Đừng tranh cãi với một đứa trẻ 4 tuổi. Chỉ cần không tranh cãi là được. Con cũng sẽ liên tục hỏi "tại sao".

  • Khi có các hành vi chưa tốt, hãy hỏi con điều gì xảy ra nhưng đừng hỏi tại sao con làm điều đó. Nếu hỏi "Tại sao con làm điều đó" sẽ chỉ khuyến khích con nói dối bởi vì ranh giới giữa ảo tưởng và thực tế trong thế giới của một đứa trẻ 4 tuổi là rất lỏng lẻo.

  • Khi con làm sai điều gì, hãy áp dụng những hình phạt nhẹ nhàng nhưng giải thích vì sao hành vi đó sai và bạn biết con có thể làm tốt hơn trong những lần tiếp theo. Con cần biết bố mẹ tin tưởng và mình - con sẽ làm như bạn làm.

  • Hãy nhất quán. Nếu bạn nghĩ không quan trọng lắm trong việc thực hiện một nguyên tắc, con cũng sẽ có thái độ tương tự.

  • Khuyến khích sự độc lập ở con nhưng hãy nhớ con còn nhỏ. Hãy để con là trẻ con khi con bị căng thẳng hoặc mệt mỏi.

  • Hôn, ôm con thật nhiều và nói những lời dịu dàng, dù con đã "người lớn" hơn.

Trẻ 5 tuổi

  • Hiểu được tầm quan trọng của các quy tắc nhưng có thể không ứng dụng nó khi đang chơi. Các quy tắc có xu hướng "linh hoạt" hơn.

  • Có thể tố cáo một ai đó gian lận nếu con không giành được trò chơi.

  • Bắt đầu thể hiện sự đồng cảm và hiểu biết rằng người khác có thể có quan điểm khác với con.

  • Sẽ chia sẻ nhưng có thể vẫn gặp khó khăn, nhất là khi nói tới những điều đặc biệt.

  • Có thể sợ thất bại, chỉ trích hay những lời dọa dẫm ma quái.

  • Sự chú ý bắt đầu tốt hơn, điều này là một dấu hiệu để bố mẹ có các cuộc thảo luận hay nói chuyện phù hợp.

  • Có thể xem như là một "chuyên gia" về mọi thứ.

  • Sẽ bắt đầu biết hài hước.

  • Sẽ tìm kiếm để đưa ra quyết định của riêng mình, đặc biệt là việc ăn gì hay mặc gì.

  • Nếu đi học, cảm xúc có thể là nhạy cảm hơn hoặc mệt mỏi hơn thường lệ, vì phải ngồi yên và tập trung trong thời gian dài.

Con cần hỗ trợ gì?

  • Khuyến khích bất cứ điều gì để con hoạt động nhiều hơn, nhất là khi chơi theo nhóm. Điều này giúp con phát triển các kỹ năng khác nhau như làm việc nhóm, đàm phán, thỏa hiệp, chờ đợi, chiến thắng hay thua cuộc một cách tử tế.

  • Dành thời gian mỗi ngày để chơi với con hoặc dành một ngày trong tuần để chơi với nhau. Điều này giúp bố mẹ có cơ hội được bước vào thế giới của con, và sẽ trở thành nơi tốt nhất mà con tin tưởng. Bạn sẽ cảm nhận được những gì đang xảy ra trong tâm trí của con.

  • Bắt đầu phát triển khả năng đặt tên các cảm xúc và thảo luận về nó.

  • Hãy trao phần thưởng đi kèm với trách nhiệm, ví dụ "Con giúp mẹ lau sạch bàn ăn và mẹ sẽ thưởng cho con một món tráng miệng nhé".

  • Tiếp tục giữ các quy tắc một cách đơn giản và đừng đặt ra quá nhiều quy tắc.

Trẻ 6 tuổi

  • Có vẻ như biết nhiều thứ hơn cả bố mẹ. Chỉ còn hỏi con là thấy.

  • Bắt đầu biết giận dữ.

  • Vẫn tự đặt ra các giới hạn cho bản thân nhưng vẫn đồng ý nếu bố mẹ giúp đỡ.

  • Tìm kiếm lời khen hay tán dương cho việc học ở trường hay những điều tốt đẹp con đã làm.

  • Tìm cách làm chủ các kỹ năng mới và cảm thấy mình có quyền lực.

  • Có thể lo lắng khi phải xa bố mẹ.

Con cần hỗ trợ gì?

  • Khuyến khích những nỗ lực của con và thừa nhận khi con làm việc tốt, chăm chỉ.

  • Khuyến khích nỗ lực vượt qua kết quả để giúp con phát triển "growth mindset" và tự tin vào khả năng của bản thân.

  • Đảm bảo con nhận được những hỗ trợ cần thiết nếu con gặp khó khăn ở trường.

  • Tránh đánh giá quá mức hoặc khen ngợi vô nghĩa. Cho con biết con đặc biệt với bố mẹ nhưng cũng giống như những người khác.

Trẻ 7 tuổi

  • Có xu hướng phàn nàn, thường là về cha mẹ hoặc các quy tắc, bạn bè và những đứa trẻ khác.

  • Cảm thấy bị hiểu nhầm bởi nhiều người.

  • Có thể bị căng thẳng khi ở trường, với bạn bè hoặc cuộc sống nói chung.

  • Cố gắng sử dụng các từ để diễn tả cảm xúcc nhưng có thể dễ nản lòng và không quá quan trọng khi cảm thấy buồn.

  • Ý thức hơn về những gì người khác nghĩ.

Con cần hỗ trợ gì?

  • Nghe và xác nhận những gì con cảm thấy.

  • Thảo luận với con để xem làm thế nào giải quyết các rắc rối. Cho con không gian và sự khuyến khích để có các ý tưởng của riêng mình.

  • Đừng nghĩ ngay rằng mọi thứ đang hỗn loạn chỉ vì con nói rằng con đang ở trong mớ hỗn độn.

  • Hãy nhìn nhận và đối mặt mọi việc một cách tích cực.

Trẻ 8 tuổi

  • Muốn bạn nghĩ đến cách con hành động và không khoan nhượng nếu bạn có ý trái ngược.

  • Rất nhạy cảm với những gì bạn nghĩ về con.

  • Có thể sẽ tranh cãi với mẹ.

  • Không có khái niệm lờ mờ. Mọi thứ sẽ đen hoặc trắng, đúng hoặc sai, tốt hoặc xấu. Xu hướng suy nghĩ tuyệt đối này sẽ gây ra vài rắc rối với con trong tình bạn. Đừng lo lắng quá vì bạn không phải người duy nhất gặp khó khăn này. Con sẽ ổn - đây là cách con tìm hiểu về tình bạn và làm sao để hòa hợp với người xung quanh.

Con cần hỗ trợ gì?

  • Khi khen ngợi hành vi tốt, hãy nói rõ ràng về những gì con đã làm.

  • Tránh lập luận bất cứ khi nào bạn có thể. Với suy nghĩ tuyệt đối mà con đang có, một lập luận đưa ra có nghĩa là chỉ có 1 người đúng hoặc 1 người sai. Thay vào đó, hãy yêu cầu con giải thích quan điểm và khuyến khích con nhìn mọi việc từ các góc độ khác nhau.

  • Dành nhiều thời gian để xây dựng và củng cố mối quan hệ với con cho tới khi con đạt tuổi vị thành niên.

Trẻ 9 tuổi

  • Bạn bè bắt đầu quan trọng hơn cha mẹ, và nó sẽ tiếp tục kéo dài cho những năm sau đó.

  • Những gì bạn bè nghĩ bắt đầu trở nên quan trọng.

  • Sẽ thu hẹp mối quan hệ bằng cách có bạn thân, ít bạn hơn.

  • Sẽ chia sẻ chuyện cười hoặc bí mật với bạn bè.

  • Sẽ phản đối những quy tắc hoặc hướng dẫn và có thể có thái độ không tôn trọng bạn.

  • Sẽ có thể yêu và ngu ngốc nhưng cũng sẽ phát triển sự ích kỷ, cãi vã và thất vọng.

Con cần hỗ trợ gì?

  • Cho con cơ hội được độc lập và tự quyết định.

  • Tránh quá hung hăng, nóng giận hoặc áp đặt mệnh lệnh.

  • Khuyến khích con suy nghĩ về mọi việc từ các góc độ khác nhau: "Điều gì sẽ như vậy và sẽ ra sao nếu điều đó xảy ra..."

Trẻ 10 - 11 tuổi

  • Những con thịnh nộ của tuổi ấu thơ sẽ không còn nữa. Con đã kiểm soát được cảm xúc của mình.

  • Tranh luận về các quy tắc và sự cần thiết của chúng.

  • Cố gắng giải thích hành vi sai trái thông qua những lời bào chữa và biện minh. Con sẽ chiến đấu hết mình để tìm ra các lỗ hổng trong các nguyên tắc bố mẹ đặt ra.

  • Lời hứa trở nên quan trọng và con sẽ nhớ mọi thứ.

Còn cần hỗ trợ gì?

  • Đừng hứa hẹn nếu bạn không thể làm.

  • Tránh lập luận với con bất cứ khi nào có thể. Con cũng sẽ lập luận cho mọi thứ. Hãy nghe con nói, quyết định là ở bạn và sau đó rút ra bài học.

  • Cho con thể hiện ý kiến và đưa ra những quyết định của riêng con khi thích hợp.

  • Biết ranh giới của bố mẹ ở đâu và sẵn sàng chấp nhận nếu con có những quyết định không ổn. Hãy cho con nhìn thấy kết quả vì những hành vi của con, chứ không phải vì con là ai.

--Hãy biết rằng con đường từ trẻ sơ sinh tới người lớn có nhiều điều quan trọng cần thực hiện. Có nhiều thứ để học hỏi, có nhiều sai lầm được tạo ra, những ranh giới cần di chuyển và cần có sự độc lập để tự tìm ra. Nó sẽ là một cuộc hành trình mạo hiểm khá mệt mỏi, lộn xộn, đôi khi đáng sợ, đôi khi áp đảo và thậm chí cả tổn thương giữa cha mẹ và con cái. Hãy kiên nhẫn và không có cách nào khác để học hỏi và phát triển tốt hơn là cho con mắc sai lầm và điều chỉnh hành vi sau đó. Nếu cung cấp cho con sự hỗ trợ cần thiết như gợi ý, sự phát triển và lớn lên của con sẽ là nhờ những sai lầm của chính bản thân con, chứ không phải là từ sai lầm của cha mẹ trong việc nuôi dạy con cái. Hãy luôn ở bên con với tình yêu, sự cảm thông và một bàn tay vững chãi để con tựa vào và tin tưởng. Hiểu hành vi của con và biết rằng nó là bình thường giúp cho việc làm cha mẹ của chúng ta dễ dàng hơn. Lớn lên là một hành trình của học tập, khám phá và thử nghiệp - cho cả con lẫn cha mẹ.

Bản quyền bài viết thuộc về Raised Happy

FIND YOUR WAY

01. VỀ LINH PHAN

02. SHOP

03. BLOG

04. PUBLICATIONS