NHỮNG ĐIỀU CHA MẸ NÊN NÓI VỚI CON TRƯỚC KHI BẮT ĐẦU NĂM HỌC MỚI

Chuẩn bị hành trang cho trẻ tới trường thực sự tốn nhiều công sức và nỗ lực hơn bạn tưởng. Ngày nay, những hành vi bạo lực học đường, rồi sự phát triển của công nghệ đã rất khác so với nhiều năm về trước, trẻ cũng dễ dàng sa đà vào những thông tin sai lệch trên mạng dẫn đến vô số hậu quả khôn lường.


Chính vì điều này, ngay từ khi bắt đầu đi học, cho đến suốt những năm tháng sau này khi trẻ trưởng thành, cha mẹ cần giúp trẻ có những kiến thức và kỹ năng xã hội vững chắc để đối mặt với vô số vấn đề phức tạp ngoài xã hội. Dưới đây là một số điều mà các chuyên gia cho rằng cha mẹ nên nói và thảo luận với trẻ trước khi năm học mới chính thức bắt đầu.



Trẻ ở lứa tuổi mầm non

Một lưu ý nhỏ với cha mẹ khi giáo dục con ở độ tuổi mầm non: “Càng ít càng tốt”

Bạn có thừa nhận mình thường xuyên nói rất nhiều thứ với những đứa con đang ở tuổi mầm non không? Sự thật đúng là như vậy, tuy nhiên trẻ ở độ tuổi này chưa thể có khả năng ngôn ngữ giống như người lớn, chính vì thế, cha mẹ chỉ nên nói với trẻ những câu có độ dài 5 hoặc ít hơn 5 từ mỗi lần để trẻ dễ tiếp thu - theo lời Laura Phillips, bác sĩ thần kinh lâm sàng tại Trung tâm học tập và phát triển Viện tâm lý trẻ em ở New York. Khoảng 1 hoặc 2 tuần trước khi bắt đầu đi học, cha mẹ nên cho bé làm quen với lớp học và thầy cô mới. Cũng theo Philips, trẻ có trí tưởng tượng rất phong phú, chính vì thế nên để trẻ sớm biết môi trường mình sắp gắn bó diễn ra như thế nào, cô giáo là người ra sao để tránh việc bé bị sốc khi biết những gì mình tưởng tượng không giống như thực tế.

Việc tiếp theo cần làm đó là giúp trẻ điều chỉnh giờ ngủ và lịch ăn sao cho khớp với lịch trình lớp học.


Trẻ ở độ tuổi mầm non cũng rất dễ xúc động và lo lắng, theo lời khuyên của Rebecca Barclay - bác sĩ tâm thần nhi khoa tại Bệnh viện Nhi đồng Seattle, cha mẹ hãy thường xuyên trò chuyện để giúp bé xoa dịu sự lo lắng. Hãy thừa nhận với trẻ rằng những cảm xúc này hoàn toàn có thể xảy ra, nhưng khẳng định nó sẽ nhanh biến mất. Ngoài ra, cha mẹ cũng cần tỏ ra lạc quan và tự tin với bé về tương lai sắp tới.

Trẻ ở độ tuổi mầm non thường sẽ chỉ làm theo sự dẫn dắt của cha mẹ, chính vì thế nếu bạn tỏ ra lo âu, trẻ sẽ rất dễ nhận ra và cũng có cảm xúc tương tự - theo lời Barclay

Trẻ ở lứa tuổi tiểu học

Khi trẻ đã qua giai đoạn học mẫu giáo và lên bậc tiểu học, cha mẹ vẫn nên tiếp tục cho bé làm quen với môi trường, lịch trình và giáo viên mới của trẻ, đồng thời giúp trẻ bắt đầu quen với sự phức tạp của các vấn đề về trẻ ở bậc học cao hơn. Những trẻ dành ít thời gian gặp bạn bè suốt dịp hè có thể sẽ dễ rơi vào trạng thái lo lắng hơn khi bắt đầu đi học. Theo Phillips và Barclay, tốt nhất cha mẹ nên giúp bé sắp xếp những buổi gặp mặt bạn bè trong tuần để trẻ tăng kết nối với bạn học và cảm thấy thoải mái hơn khi biết mình sắp phải bước vào năm học mới.


Bên cạnh đó, tùy vào độ tuổi của trẻ, cha mẹ cũng nên giúp trẻ học cách giải quyết với vấn nạn bắt nạt ở trường học. Vấn nạn này thường sẽ phức tạp hơn khi trẻ lớn lên, và cha mẹ nên dạy trẻ cách nhận biết các hành vi bắt nạt, cũng như đảm bảo với trẻ rằng trẻ sẽ không phải đối mặt với việc bị bắt nạt một mình.

Nhà trường cũng có thể gửi những bức email thông báo cho trẻ từ khi trẻ còn ít tuổi đến khi trẻ được 4 tuổi. Nhiều trẻ còn được cho phép dùng điện thoại và máy tính bảng để trẻ hiểu tầm quan trọng của việc sử dụng internet một cách an toàn Các chuyên gia cũng khuyên phụ huynh nên để trẻ biết việc trẻ sẽ bị quản lý về thời gian và cách chúng sử dụng internet. Philips cũng cho rằng, cha mẹ cần thiết lập một bản hợp đồng giữa mình và con về việc bé sẽ sử dụng internet như thế nào, đồng thời phân tích những lợi ích cùng bất lợi mà mạng xã hội có thể mang đến cho trẻ. “Việc kiểm soát con sử dụng mạng xã hội không thể hiện chúng ta có ý không tin con hoặc nghĩ con sẽ làm gì xấu” Philips nói, mà cha mẹ nên để trẻ hiểu: “Thế giới này rất nguy hiểm, và cha mẹ chỉ đang bảo vệ con khỏi những nguy hiểm đó mà thôi.” Ngoài ra, nói về vấn đề giới tính với trẻ ở lứa tuổi tiểu học có vẻ còn khá sớm, nhưng trong xã hội hiện nay thì việc này không có gì quá lạ.


Nếu trẻ không hiểu gì về chu kỳ kinh nguyệt, sự cương cứng hay những giấc mơ ẩm ướt, chúng có thể sẽ phải trải qua cảm giác bối rối và sợ hãi khi gặp phải những điều này. Cha mẹ thường cảm thấy ngượng ngùng khi nói với trẻ các vấn đề giới tính, tuy nhiên bạn không cần phải mô tả quá chi tiết về điều này, chỉ cần cho con biết cơ thể của con sẽ có phản ứng như thế nào là đủ.


Trẻ ở lứa tuổi trung học cơ sở

Ở độ tuổi này, các cuộc trò chuyện về vấn nạn bắt nạt ở trường học và sự phức tạp của mạng xã hội nên được nói chi tiết và nghiêm túc, bởi lúc này, các tác động trên sẽ có những ảnh hưởng lớn hơn tới cuộc sống của trẻ. Tuy nhiên, đừng vì sự thay đổi này mà khiến trẻ cảm thấy mọi thứ bị đảo lộn và trở nên quá lạ lùng. Các chuyên gia cũng khuyên, cha mẹ nên bắt đầu những cuộc nói chuyện nghiêm túc một cách thật tự nhiên, ví dụ khi ngồi trong xe với trẻ hoặc khi trẻ đang chơi game chẳng hạn. Học trung học cũng là thời gian trẻ bắt đầu biết đến những vấn đề như uống rượu, ma túy hay thuốc lá, điều này thường sẽ gây sốc cho phụ huynh. Ví dụ như thuốc lá điện tử chẳng hạn, đây đã trở thành một vấn nạn khá nghiêm trọng đối với nhiều thanh thiếu niên Hoa Kỳ. Ước tính có khoảng 620,000 học sinh trung học đã sử dụng vape hoặc thuốc lá điện tử vào năm 2015, và con số này đã tăng lên gấp 3 lần giữa năm 2011 và 2015, theo báo cáo của Surgeon General.


Rất nhiều bậc phụ huynh có thể sẽ không nhận thức được điều này sẽ xảy ra ở trường trung học, nhưng cha mẹ cần nói chuyện nghiêm túc với trẻ về việc hút thuốc, uống rượu, hút vape hoặc sử dụng thuốc (kể cả những thuốc được kê đơn mà không được bác sỹ chỉ định), dạy trẻ học cách nói “Không” khi trẻ có cơ hội gặp phải những vấn đề này. Ở lứa tuổi trung học cơ sở, sex cũng là một nguy cơ với trẻ. Theo khảo sát Hành vi trẻ vị thành niên vào năm 2017, có khoảng 13% trẻ có hành vi quan hệ tình dục khi đang học lớp 9, và chỉ có một nửa thừa nhận mình sử dụng bao cao su khi quan hệ, còn có khoảng 14% thừa nhận sử dụng các biện pháp quan hệ tình dục an toàn khác. Chính vì nguy cơ này, cha mẹ lại càng nên nói với trẻ về tình dục an toàn và các mối quan hệ xung quanh trẻ, tốt nhất hãy lồng ghép khéo léo những điều trên trong các cuộc trò chuyện hàng ngày.


Trẻ ở độ tuổi này cũng sẽ rất tò mò về những thay đổi của cơ thể mình. Cha mẹ nên khéo léo và tránh đề cập đến những từ ngữ có thể làm trẻ xấu hổ. Bên cạnh đó, bạn cũng nên dạy trẻ học cách chờ đợi và tôn trọng đối phương trong bất cứ mối quan hệ nào.


Để khiến cuộc nói chuyện được tự nhiên hơn, cha mẹ có thể nói về sex với trẻ trong xe ô tô, bật một chút nhạc để khiến bầu không khí được thoải mái. Đồng thời những cuộc trò chuyện về các phương tiện truyền thông, rồi cách sử dụng Internet, điện thoại cũng sẽ giúp trẻ có cái nhìn gần gũi hơn và có trách nhiệm hơn trong việc sử dụng các thiết bị công nghệ hiện đại. Cha mẹ nên thảo luận với về những vấn đề như:

  • Không được chia sẻ mật khẩu cá nhân cho bất kỳ ai

  • Tham khảo ý và xin phép cha mẹ trước khi tham gia vào một nhóm hay mạng lưới online nào trên mạng

  • Không gặp gỡ bất cứ ai quen trên mạng

  • Không chia sẻ thông tin cá nhân như địa chỉ nhà, số điện thoại cho những người trẻ không biết rõ và chưa gặp bao giờ.

  • Những hành vi nào bị cho là không phù hợp trên mạng xã hội

Barclay cũng khuyên cha mẹ nên thường xuyên đặt ra những câu hỏi như: “Con có thấy khó chịu về bạn bè, trường lớp hay con có cảm thấy không thoải mái về một vấn đề gì đó đang diễn ra trên mạng xã hội không?” Những câu hỏi này sẽ khiến trẻ cảm thấy an tâm, tin tưởng và có thể tìm đến cha mẹ bất cứ khi nào trẻ thấy bất an về những thứ trẻ chứng kiến.

Trẻ ở lứa tuổi trung học

Ở lứa tuổi này, cha mẹ lại càng phải quan tâm và thường xuyên trò chuyện nhiều hơn với con cái về các vấn đề được đã được đề cập, đặc biệt là sex, mạng xã hội và chất kích thích. Tuy nhiên, trẻ ở độ tuổi này thường khá bướng và khó tiếp cận, vì thế cha mẹ cần có cách kết nối khéo léo hơn, có vậy thì cuộc trò chuyện mới diễn ra suôn sẻ.

Lái xe là một trong những hoạt động nguy hiểm nhất mà học sinh trung học thường xuyên làm. Nhắn tin, uống rượu khi lái xe và rất nhiều rủi ro khác vẫn luôn rình rập. Theo Khảo sát Hành vi Rủi ro ở Thanh thiếu niên, có đến 1 trên 3 tài xế tuổi trung học cho biết họ đã nhắn tin trong khi lái xe ít nhất một lần/tháng, và có đến 1 trên 6 người cho biết gần đây họ đã đi xe cùng người lái xe đã uống rượu.


Bên cạnh đó, cha mẹ không nên chỉ nên nói về hành vi lái xe an toàn mà còn cần mô hình hóa chúng. Barclay cho rằng các bậc cha mẹ nên thuật lại những lựa chọn an toàn của họ, ví dụ như bạn có thể nói với con: “Mẹ đang để điện thoại trong túi xách, nhưng mẹ cố tình để túi ở ghế sau để không bị phân tâm.” Cách này sẽ giúp các bậc phụ huynh giáo dục con một cách thực tế nhất.


Tương tự như vậy, thanh thiếu niên cũng nên được dạy cách phản ứng khi gặp những trường hợp ngoài ý muốn trên đường, ngay cả khi họ không phải là người lái xe. Trẻ cần biết mình phải gọi ai, làm gì để giải quyết các tình huống bất ngờ từ việc bị xịt lốp xe cho đến tai nạn trên đường.

Cha mẹ cũng nên hạn chế kiểm soát việc con cái sử dụng điện thoại và các phương tiện truyền thông khi con đã bước sang độ tuổi trung học, cho đến khi trẻ ý thức được và biết chịu trách nhiệm với hành vi của mình kể cả khi không có ai theo dõi.


Các thanh niên học Đại học

Các thanh niên đại học cũng có thể được xem là những người lớn thực thụ, tuy nhiên vẫn có những bạn cần đến sự hỗ trợ và dẫn dắt của cha mẹ.


Trong năm 2015, hơn một nửa số sinh viên đại học tuổi từ 18 đến 22 đã uống thức uống có cồn, và 1 trong 3 đã thừa nhận mình có uống rượu (hơn 4-5 ly trong vòng hai giờ), theo Viện quốc gia về lạm dụng rượu và nghiện rượu. Ước tính có khoảng 1.825 sinh viên đại học tử vong do các thương tích do rượu gây ra mỗi năm, mà phần lớn trong số đó là tai nạn xe cộ.


Để giúp con cái hạn chế gặp phải những tình huống nguy hiểm như trên, cha mẹ nên đưa ra những lời khuyên hữu ích và cảnh báo con cái về việc lạm dụng rượu bia, còn trong những trường hợp bất khả kháng, thì ăn trước một ít thức ăn hoặc không lái xe khi uống rượu bia sẽ là những lời khuyên có lợi cho con.

Tấn công tình dục cũng là vấn đề đáng quan ngại tại các trường đại học, theo một cuộc khảo sát năm 2015, đã có hơn 11% số sinh viên được báo cáo là đã trải qua một số hình thức quấy rối tình dục. Và tỷ lệ này còn cao hơn đối với nữ sinh, đặc biệt là tân sinh viên, gần 17% trong số đó cho biết họ đã không đồng ý với những hành vi đó.


Phụ huynh nên thảo luận và chia sẻ với con cái cách nhận biết bạo lực tình dục và phản ứng khi điều đó xảy ra. Hãy giả định các tình huống khác nhau và suy nghĩ cách can thiệp. Khuyên con cần tránh xa hoặc giảm nguy cơ gặp phải bạo lực tình dục, chẳng hạn như tránh uống rượu và sử dụng ma túy, hoặc không bao giờ uống bất cứ thứ gì con cho rằng không an toàn.


Hi vọng với những lời khuyên vừa rồi, cha mẹ sẽ có thêm kinh nghiệm hữu ích trong quá trình nuôi dạy và giáo dục con cái ngay từ khi con còn nhỏ, đến khi con trưởng thành. Nuôi dạy con là cả một chặng đường gian nan, nhưng nếu bạn kiên trì và cố gắng, chắc chắn sẽ không có gì có thể khiến bạn gặp khó khăn.

FIND YOUR WAY

01. VỀ LINH PHAN

02. SHOP

03. BLOG

04. PUBLICATIONS