GIẤC NGỦ CỦA TRẺ: 20 CÂU HỎI THƯỜNG GẶP

Trẻ em có các nhu cầu, thói quen và rắc rối về giấc ngủ khác nhau. Dưới đây là các câu trả lời cho một số câu hỏi thường gặp về giấc ngủ của trẻ.



Con tôi 3 tuổi bị co giật khi bắt đầu ngủ. Điều này có bình thường không?

Có. Những co giật này là ‘trạng thái bắt đầu ngủ’ – những cơn giật nhanh ở cánh tay và chân xảy ra khi con bạn bắt đầu ngủ. Gần 70% trẻ em và người trưởng thành có trạng thái bắt đầu ngủ. Sự mệt mỏi, căng thẳng hoặc thiếu ngủ có thể làm tình trạng này trầm trọng hơn. Vì vậy có thể bạn nên kiểm tra thói quen ngủ của con bạn. Nếu đó không phải là những cơn giật nhanh hoặc chúng xảy ra vào ban đêm, bạn nên kiểm tra với bác sĩ.


Có bình thường không khi tôi phải đánh thức con tôi 8 tuổi dậy đi học?

Có thể là bình thường, nhưng trẻ 8 tuổi thường tự thức dậy. Đây có thể là dấu hiệu cho thấy con bạn có rắc rối về giấc ngủ. Hãy kiểm tra thói quen ngủ của con bạn, đặc biệt xem con bạn có ngủ đủ so với lứa tuổi không. Và hãy luôn đến gặp bác sỹ nếu bạn lo lắng.


Bạn có biết?

Một số nghiên cứu cho thấy ánh đèn xanh từ những chiếc TV, màn hình máy tính, điện thoại và iPod có thể làm giảm mức mê-la-tô-nin và làm chậm quá trình buồn ngủ.


Thường thì bạn có thể giải quyết những rắc rối về giấc ngủ bằng cách xây dựng một quy trình đi ngủ tích cực và những thói quen ngủ tốt. Nhưng bạn vẫn luôn cần tư vấn của một chuyên gia y tế nếu bạn lo lắng rằng những rắc rối về giấc ngủ, dù không trầm trọng, đang ảnh hưởng tới phúc lợi, học tập hoặc các mối quan hệ của con bạn.


Con tôi ngáy và thở gấp vào ban đêm. Tôi có nên lo lắng không?

Ngáy có thể do bị lạnh hoặc bị nghẹt mũi gây ra. Nếu điều này xảy ra trong hầu hết các đêm, thậm chí khi con bạn vẫn khỏe, nó có thể là dấu hiệu của chứng ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn (OSA). Khi xảy ra OSA, những vật cản trong đường hô hấp trên làm con bạn không thở được trong khi ngủ. Hãy đến gặp bác sỹ nếu con bạn ngáy, ngưng thở khi ngủ, thở nặng nhọc, thở qua đường miệng, lăn lộn vào ban đêm, hoặc toát mồ hôi nhiều vào ban đêm.


Khi nào trẻ cần thôi ngủ ngày? Một giấc ngủ ngày cần dài bao lâu?

Khoảng 25% trẻ thôi ngủ ngày khi lên 3 tuổi. 50% khác thôi ngủ ngày khi lên 3 đến 4 tuổi. Hầu hết trẻ em thôi ngủ ngày khi lên 5 tuổi nếu các em ngủ đủ vào ban đêm. Ngủ ngày có thể kéo dài từ 30 phút đến khoảng 2 tiếng.

Nếu bạn đang gặp khó khăn vào giờ đi ngủ, hãy thử để con bạn ngủ ít hơn trong ngày – ví dụ, một giấc ngủ sau bữa ăn trưa. Nếu con bạn không ngủ ngày khi bạn cảm thấy bé cần ngủ một giấc, hãy để bé có thời gian yên tĩnh nghỉ ngơi trong phòng hoặc đọc sách.


Con tôi thức dậy gắt gỏng nghĩa là sao?

Nếu con bạn gắt gỏng khi thức giấc, có thể con bạn không ngủ đủ hoặc không có đủ giấc ngủ sâu. Hãy đến gặp bác sỹ nếu bạn lo lắng việc con bạn gắt gỏng có thể là do có rắc rối về giấc ngủ hoặc rối loạn giấc ngủ.


Làm sao tôi có thể cho con tôi ở tuổi vị thành niên đi ngủ trước nửa đêm?

Dưới đây là một số ý tưởng để giúp con bạn đi ngủ sớm:

  • Khuyến khích con bạn lên giường và ra khỏi giường vào cùng thời gian mỗi ngày. Như vậy có thể giúp tạo nên nhịp thường xuyên trong đồng hồ sinh học của con bạn. Ví dụ, vào cuối tuần trẻ có thể ngủ nướng thêm 1 giờ, nhưng tốt nhất là tránh ngủ thêm nhiều. Việc ngủ thêm có thể làm cho con bạn cảm thấy không mệt mỏi vào ban đêm.

  • Hãy cho con bạn nhiều thời gian – ví dụ 40 phút – để thực hiện các hoạt động thư giãn trước khi lên giường. Những hoạt động này có thể là tắm nước ấm, uống sữa ấm, viết nhật ký, đọc một cuốn sách hoặc tạp chí, hoặc nghe nhạc êm dịu.

  • Tắt những kích thích điện tử trong phòng ngủ của con bạn ít nhất 1 tiếng trước giờ đi ngủ, bao gồm nhạc ồn ào, điện thoại di động, máy tính bảng, màn hình máy tính và TV.

  • Trong giai đoạn dậy thì, trẻ bắt đầu sản sinh ra chất mê-la-tô-nin vào ban đêm muộn hơn so với giai đoạn trẻ thơ. Điều này ảnh hưởng đến nhịp sinh học ngày đêm của trẻ. Điều đó có nghĩa là con bạn sẽ muốn đi ngủ muộn hơn vào ban đêm và thức dậy muộn hơn vào buổi sáng.

  • Con của bạn có thể sẽ ngủ tốt hơn và hoạt động tốt hơn trong ngày nếu cháu có thời gian đi ngủ ấn định vào buổi tối trong những ngày đi học.

Tôi có thể làm gì trong ngày để cải thiện giấc ngủ của con tôi?

Những mẹo dưới đây làm vào ban ngày có thể giúp cải thiện giấc ngủ của con bạn vào ban đêm:

  • Cho con bạn ăn sáng lành mạnh để giúp khởi động đồng hồ sinh học của trẻ.

  • Khuyến khích con bạn có thật nhiều ánh sáng tự nhiên trong ngày, đặc biệt là vào buổi sáng. Ánh sáng ban ngày sẽ tắt mê-la-tô-nin trong cơ thể con bạn, giúp bé thức giấc và tỉnh táo, và ban đêm sẽ bật mê-la-tô-nin lên để làm trẻ buồn ngủ.

  • Khuyến khích con bạn tích cực vận động và tập thể dục. Hoạt động thể lực giúp trẻ ngủ giấc dài hơn.

  • Không cho con bạn dùng chất ca-phê-in – có trong nước uống năng lượng, cà phê, trà, sô-cô-la và cô-la – đặc biệt là vào cuối buổi chiều và buổi tối.

  • Bảo đảm rằng con bạn có bữa ăn tối thỏa đáng vào thời gian hợp lý. Cảm giác đói hoặc quá no trước giờ đi ngủ có thể làm trẻ tỉnh táo hoặc không thoải mái. Điều này có thể làm cho trẻ khó đi ngủ hơn.


Làm sao tôi ngăn được con tôi không nổi điên vào giờ đi ngủ?

Việc chồng/vợ bạn có thời vui vẻ với con bạn sau giờ làm việc là chuyện bình thường. Nó chỉ trở thành vấn đề nếu đó là hoạt động ồn ào và vận động nhiều vì như vậy sẽ làm cho con bạn khó ổn định để đi ngủ.

Hãy nói với chồng/vợ bạn về việc tạo ra một quy trình trong gia đình mà phù hợp với gia đình bạn, trong đó có một tiếng yên tĩnh dưới ánh đèn mờ trước khi đi ngủ. Ví dụ, chồng/vợ bạn có thể về nhà sớm hơn để giúp bạn trong việc cho con đi ngủ. Nếu không được, chồng/vợ bạn có thể đọc khẽ cho con bạn một câu chuyện trước khi tắt đèn, thay vì ồn ào và vận động nhiều ngay trước khi đi ngủ.


Làm sao để tôi có thể đẩy thời gian đi ngủ của con tôi lên sớm hơn?

Để giúp con bạn đi ngủ sớm hơn, hãy bắt đầu bằng quy trình đi ngủ hiện tại của trẻ rồi dần dần đẩy lên sớm hơn bằng cách cứ vài ngày lại bắt đầu quy trình đi ngủ sớm hơn 15 phút. Hầu hết trẻ em đều bắt đầu ngủ trong vòng 20 phút sau khi lên giường. Nếu con bạn nằm trên giường và không ngủ từ 20 đến 30 phút sau khi đã tắt đèn, có thể bạn cần phải giữ thời gian đi ngủ hiện tại trong một vài tuần trước khi lại đẩy lên sớm hơn.

Hãy cố gắng cho con bạn thức dậy vào cùng thời gian mỗi sáng, kể cả vào cuối tuần. Việc thường xuyên thức dậy đúng giờ vào buổi sáng có thể giúp duy trì thời gian đi ngủ thường xuyên.


Làm sao tôi có thể khiến con tôi (6 tuổi) ngủ trên giường của cháu?

Dưới đây là một số ý tưởng để giúp con bạn ngủ trên giường của bé:

  • Tạo quy trình đi ngủ thường xuyên – ví dụ, tắm, kể chuyện và lên giường. Kiểm tra xem phòng ngủ con bạn có đủ tối, yên tĩnh và riêng tư không.

  • Sử dụng chiến lược cắm trại (camping out) – thực hiện nhẹ nhàng và từng bước. Bạn ngồi với con bạn cho đến khi con bạn ngủ rồi dần dần mang ghế của bạn ra khỏi phòng ngủ. Bạn thực hiện chiến lược này trong từ 1 đến 3 tuần.

  • Khuyến khích những thói quen ngủ tốt trong ngày – ví dụ, có thật nhiều ánh sáng mặt trời và tập thể dục.

  • Hãy khen ngợi con bạn khi thấy con bạn đang cố gắng thay đổi thói quen đi ngủ. Bạn cũng có thể sử dụng một bảng khen thưởng để khuyến khích hành vi đi ngủ mà bạn muốn.

  • Nếu bạn đang lập kế hoạch thay đổi quy trình đi ngủ và thói quen ngủ của con bạn, có thể bạn nên giải thích với con bạn về kế hoạch cho quy trình đi ngủ mới của con bạn. Hãy kiên trì áp dụng kế hoạch.


Tôi phải làm sao với việc con tôi (8 tuổi) sợ hãi và lo lắng khi đi ngủ?

Bạn hãy thử cùng con bạn giải quyết những lo lắng này vào ban ngày. Hãy nói chuyện về nỗi sợ của con bạn, hoặc con bạn thử viết ra suy nghĩ của bé vào một cuốn sổ. Ngoài ra, những kỹ thuật thư giãn hoặc việc thư giãn cơ cũng có ích.


Tôi phải làm sao để con tôi không gọi và ra khỏi giường vào ban đêm?

Một quy trình đi ngủ tích cực có thể làm giảm những vất vả khi đi ngủ. Khi con bạn ở trên giường, hãy để con bạn biết là bạn muốn bé ở yên trên giường cho đến khi ngủ.


Tôi phải làm gì với việc con tôi đập đầu và lắc người khi đi ngủ?

Đập đầu, lắc người và lắc đầu hầu như không có hại, và con bạn sẽ bỏ những tật này khi lớn lên. Khoảng 5% trẻ lên 5 tuổi sử dụng những hành vi tự ổn định này để đi ngủ.

Cố gắng phớt lờ những hành vi này và tìm cách giảm tiếng ồn, giữ cho con bạn an toàn. Ví dụ, bạn có thể chuyển giường của bé ra xa tường, kiểm tra và siết chặt đinh ốc giường. Hãy đến gặp bác sỹ nếu bạn lo lắng.


Con tôi (3 tuổi) đòi bú bình sữa cả đêm. Làm sao tôi có thể chấm dứt thói quen này?

Có thể điều này xảy ra là vì con bạn có thói quen cần một bình sữa để đi ngủ. Khi trẻ không ngủ lại được vào ban đêm, trẻ sẽ đòi một bình sữa.

Dưới đây là một số mẹo nhỏ để giảm dần việc ăn đêm và giúp con bạn học cách ngủ độc lập:

  • Chọn thời điểm. Có thể không phải là thời điểm tốt để bỏ việc uống sữa nếu nó đem lại sự ức chế cho bạn hoặc con bạn.

  • Nói chuyện với con bạn về việc thôi bú bình.

  • Khuyến khích con bạn sử dụng những cách dỗ giấc ngủ khác, ví dụ một chiếc mền hoặc thú bông.

  • Khi con bạn bỏ bú bình, hãy tổ chức ăn mừng lớn hoặc cho con bạn một phần thưởng.

  • Cố gắng không quay lại thói quen cũ. Cho dù bạn chuẩn bị cho con bạn tốt như thế nào đối với sự thay đổi này, sẽ vẫn có sự không thoải mái và phản đối của con bạn.


Tôi làm thế nào để con tôi 5 tuổi không mộng du?

Bạn có thể bắt đầu bằng việc kiểm tra xem con bạn có ngủ đủ không. Việc đi ngủ sớm hoặc thường xuyên ngủ đúng giờ có thể giảm mộng du. Từ 7% đến 15% trẻ em bị mộng du và thường điều này không có nghĩa là có gì đó không ổn.

Nếu con bạn bị mộng du, hãy bảo đảm an toàn cho trẻ bằng cách bỏ mọi chướng ngại vật ra khỏi phòng ngủ và lối đi lại, khóa của trước và cửa sau, bỏ những thứ làm trượt chân và kiểm tra để không có vật sắc nhọn xung quanh.

Con bạn có thể nói mơ nữa. Cũng vậy, không có gì phải lo lắng về điều này. Thông thường trẻ sẽ từ bỏ những thói quen này khi bước sang tuổi vị thành niên. Tuy nhiên, hãy đến gặp bác sỹ nếu bạn lo lắng.


Thỉnh thoảng con tôi tỉnh giấc khó chịu, khóc và không dỗ được. Tôi phải làm gì?

Nếu con bạn không phản ứng với việc an ủi hoặc vỗ về nhưng vẫn khỏe mạnh, có thể con bạn bị giật mình hoảng sợ. Hãy bình tĩnh và tránh chạm vào con bạn, trừ khi trẻ có nguy cơ làm đau bản thân. Đánh thức con bạn dậy có thể làm kéo dài hiện tượng này. Giật mình hoảng sợ không làm hại con bạn, và con bạn sẽ không nhớ gì vào sáng hôm sau.

Bị quá mệt mỏi hoặc lo lắng có thể làm cho sự việc này tồi tệ hơn, vì vậy bạn nên kiểm tra xem con bạn có đủ giấc ngủ chất lượng tốt hay không. Và nếu bạn thực sự lo lắng, hoặc dường như con bạn bị giật mình hoảng sợ kéo dài hoặc trở nên bạo lực, hãy nhờ chuyên gia tư vấn.


Tôi cần làm gì khi con tôi bị ác mộng?

Nếu con bạn thức giấc sau khi bị ác mộng, hãy giải thích rằng đó chỉ là một giấc mơ xấu. Hãy cho con bạn biết rằng mọi việc vẫn bình thường và an toàn. Một nụ hôn và một chiếc ôm có thể giúp con bạn ổn định trở lại. Khi lên 7 tuổi, con bạn sẽ tự đối phó với các cơn ác mộng mà không cần gọi bạn để vỗ về.

Có thể bạn nên xin tư vấn chuyên gia nếu con bạn bị ác mộng và thực sự lo lắng vào ban ngày. Ngoài ra, hãy nhờ giúp đỡ nếu các cơn ác mộng là một phần phản ứng của con bạn đối với một sự kiện gây tổn thương.


Con tôi bị tự kỷ (ASD) và ngủ kém. Làm thế nào để tôi có thể thay đổi việc này?

Bạn có thể kiểm soát và vượt qua nhiều rắc rối về giấc ngủ ở trẻ bị ASD bằng cách áp dụng những chiến lược hành vi thông dụng. Bạn cũng có thể khuyến khích con bạn có những thói quen ngủ tốt, bao gồm chu kỳ ngủ thường xuyên, quy trình đi ngủ tích cực, và thời gian đi ngủ phù hợp.


Con tôi bị chậm phát triển. Làm thế nào để tôi có thể giúp cháu ngủ tốt hơn?

Bạn có thể kiểm soát và vượt qua nhiều rắc rối về giấc ngủ của con bạn bằng cách áp dụng những chiến lược hành vi thông dụng. Một quy trình đi ngủ thường xuyên và dễ đoán sẽ giúp con bạn biết rằng đã đến lúc đi ngủ. Nói với con bạn rằng bạn muốn bé ở trên giường sẽ củng cố thông điệp này.

Ngoài ra, bạn có thể áp dụng các chiến lược giống như cắm trại (camping out) hoặc đưa con bạn trở lại giường. Có thể bạn cần phải đưa bé trở lại giường nhiều lần trong vài đêm. Hãy nói chuyện với chuyên gia y tế nếu bạn lo lắng.

Nếu bạn nghĩ có thể con bạn bị tình trạng bệnh lý làm ảnh hưởng đến giấc ngủ – ví dụ, chứng ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn, bệnh động kinh, bệnh hen suyễn hoặc bệnh trào ngược dạ dày-thực quản – hãy đến gặp bác sỹ của bạn.



Chú thích thuật ngữ

Chiến lược cắm trại (Camping Out): Là một kỹ thuật dạy cho ấu nhi và trẻ em tự đi ngủ. Nó bao gồm việc ngồi hoặc nằm bên cạnh khi con bạn ngủ. Trong một vài tuần, bạn di chuyển dần ghế hoặc giường của bạn ra khỏi phòng của con bạn.

Nhịp sinh học ngày đêm: Là đồng hồ sinh học 24 giờ điều khiển thói quen ngủ và thức của chúng ta.

Giấc ngủ sâu: Là giai đoạn yên bình và nghỉ ngơi của giấc ngủ. Một người đang ngủ sâu thì khó có thể tỉnh giấc và có thể cảm thấy khá buồn ngủ nếu tỉnh giấc. Ngủ sâu còn được gọi là giấc ngủ chuyển động mắt không nhanh (NREM).

Mê-la-tô-nin: Là một hóc-môn được tạo ra trong não. Nó được tiết ra khi cơ thể ở trong bóng tối, đem đến cho quý vị tín hiệu bắt đầu ngủ. Cơ thể duy trì mức mê-la-tô-nin cao vào ban đêm. Vào ban ngày hoóc-môn này bị ngừng lại.

Chứng ngưng thở khi ngủ: Là một tình trạng trong đó một người ngừng thở hơn 10 giây trong khi ngủ. Ngưng thở khi ngủ dẫn đến rối loạn giấc ngủ và mệt mỏi vào ban ngày. Ở trẻ sơ sinh, ngưng thở khi ngủ thường gắn liền với việc sinh non và phải được theo dõi chặt chẽ. Tình trạng này cũng xuất hiện ở những trẻ lớn tuổi hơn, mà triệu chứng có thể bao gồm buồn ngủ trong lớp học, thiếu tập trung hoặc có các vấn đề về hành vi.


Nguồn thông tin tham khảo:

Raising Children Network - Mạng lưới thông tin khoa học dành cho các phụ huynh, do chính phủ Australian xây dựng và phát triển (www.raisingchildren.net.au)


Linh Phan

FIND YOUR WAY

01. VỀ LINH PHAN

02. SHOP

03. BLOG

04. PUBLICATIONS