LÀM GÌ KHI SỮA TIẾT RA QUÁ NHIỀU KHI CHO CON BÚ?

Nhiều bà mẹ có thể đã quá quen thuộc với cụm từ “Cung vượt cầu” hoặc “thừa sữa” hoặc “Tăng tiết sữa” dùng để chỉ những người có lượng sữa tiết ra quá lớn trong thời gian nuôi con bằng sữa mẹ. Trường hợp này, nếu không thường xuyên bơm sữa, người mẹ có thể thường xuyên bị tắc ống dẫn sữa dẫn tới viêm vú.


Tuy không có lời giải thích chính xác nào cho hiện tượng này, nhưng khả năng sản sinh sữa mẹ của một người phụ nữ thường diễn ra theo 2 trường hợp. Một là những bà mẹ không có đủ sữa cho con bú, có thể áp dụng một vài biện pháp can thiệp giúp sữa về đều hơn. Trường hợp 2 là những bà mẹ thay vì tiết ra đủ lượng, thì sữa lại về quá nhiều, không thể kiểm soát khiến người mẹ lúc nào cũng trong tình trạng ướt áo, ướt ga giường và sữa lúc nào cũng chảy ra tràn trề ngay cả khi em bé đã được ăn no.


Dấu hiệu khi trẻ bị sặc hoặc nghẹn do tăng tiết sữa có thể bị hiểu lầm thành triệu chứng của bệnh khác:

Em bé cảm thấy khó chịu trong người, có thể được hiểu là bị đau bụng hoặc trào ngược. Trong trường hợp này, một số bé có thể sẽ được chỉ định dùng thuốc điều trị trào ngược. Các loại thuốc được dùng để điều trị chứng này thường được chứng minh là không gây tác dụng phụ nguy hiểm. Thông thường, bác sỹ sẽ chỉ định cho trẻ ngưng bú sữa mẹ nếu tình trạng tăng tiết sữa đã xảy ra trong một khoảng thời gian, và bé đang có dấu hiệu bị biến chứng đường ruột. 


Tăng tiết sữa mẹ có thể khiến em bé bị nghẹn, bởi đường thở luôn được bảo vệ để thức ăn không lọt vào trong quá trình ăn, nhưng nó lại không được bảo vệ khi lượng thức ăn đi vào quá nhiều hoặc khi xảy ra hiện tượng trào ngược. Vì thế khi trẻ có dấu hiệu bị nghẹn, rất có thể nguyên nhân là do trẻ bị sặc sữa mẹ chứ chưa chắc đã phải do nhiễm trùng gây ra. Những em bé này thường được cho bú rất nhiều lần trong ngày, lên cân nhanh chóng, hay có những cơn đau co thắt và dễ bị tiêu chảy. Các bà mẹ có con gặp tình trạng này thường được bác sỹ khuyên cai sữa do dị ứng sữa mẹ - tình trạng cực kỳ hiếm gặp.


Hiện tượng dư thừa sữa mẹ nên được phân biệt với các nguyên nhân khác khiến bầu ngực căng tròn hơn bình thường, ví dụ như căng cứng ngực, xảy ra do chốt ngậm bú không đủ chắc và dòng chảy của sữa từ bầu vú không đều. Trong trường hợp này, các em bé nên được theo dõi bởi những người có kinh nghiệm trong việc đánh giá biến chứng trong quá trình cho con bú.


Hành động phòng thủ bằng miệng của trẻ có thể bị nhầm lẫn thành phản ứng khác

Những em bé phải đối mặt với tình trạng tăng tiết sữa sẽ sinh ra cách bảo vệ bản thân khỏi dòng chảy nhanh và mạnh từ sữa mẹ. Trẻ có thể sẽ cắn và kéo mạnh núm vú trong khi bú, khiến đầu vú đau và đỏ gây hiểu lầm thành nhiễm trùng đầu vú. Ngoài ra, trẻ cũng có thể khóc ngay sau khi bú vài phút hoặc khóc trong lúc bú. Mặc dù phản ứng khóc có thể dẫn đến hiện tượng trào ngược, nhưng nó chính là cách trẻ phản ứng lại với việc phải bú quá nhiều sữa mẹ trong một lúc. Trẻ có thể sẽ khóc mỗi lần bú nếu tình trạng tăng tiết sữa có nguy cơ gây nguy hiểm cho trẻ.


Hiểm họa đến từ phản ứng nghẹn và sặc khi bú mẹ

Trẻ bị nghẹn và sặc rất có thể là do lượng sữa quá nhiều đến mức tràn vào đường thở khiến bé bị sặc và nghẹn. Trong trường hợp này, bạn cần đưa ra cách đối phó nhanh chóng trước khi tình trạng trở nên tồi tệ hơn.


Lưu ý tư thế cho con bú

Các em bé phải đối mặt với tình trạng sữa tăng tiết sữa mẹ nên được cho bú trong tư thế phù hợp với tình trạng sinh lý. Những cách cho bú như cho trẻ nằm nghiêng, nằm tựa đầu trên ngực mẹ, áp sát mẹ về cơ bản là để giúp bé vừa nằm mà vẫn có thể ăn sữa nhờ tác động của trọng lực. 


Trên thực tế, các kiểu cho bú này rất dễ gây nguy hiểm vì trẻ không thể tự điều chỉnh lượng sữa vào cơ thể. Bạn nên yên tâm vì trẻ có thể tự ngậm chắc miệng vào đầu ti mẹ, và việc cho trẻ tự bú lượng sữa theo nhu cầu của mình là vô cùng quan trọng, vì như vậy trẻ mới có thể kiểm soát được dòng chảy của sữa để không bị sặc. Tốt nhất khi cho bé bú, người mẹ nên ngồi tựa lựa vào một mặt phẳng và cho bé bú theo tư thế tựa đầu lên ngực, như vậy dòng sữa sẽ chảy theo chiều từ trên xuống, và trẻ có thể dễ dàng kiểm soát được lượng sữa vào cơ thể mình.


Những em bé phải đối mặt với tình trạng tăng tiết sữa thường rất hay xì hơi và nhanh đói. Điều này là do mức độ cao thấp của chất béo trong quá trình bé được cho ăn  (thường được gọi là sữa đầu và sữa cuối.) Cụ thể, trong suốt quá trình cho bé ăn, trong khi hàm lượng đường lactose luôn duy trì ổn định, thì hàm lượng chất béo lại tăng lên theo lượng sữa mẹ tiết ra. 


Ngoài ra, thành phần chất béo trong sữa còn chứa các hormone tạo cảm giác no, sữa càng chảy ra nhiều, hàm lượng chất béo càng cao, hormone no cũng càng cao. Khi em bé được cho ăn với tư thế nằm ngửa, bé sẽ phải nuốt chửng sữa, do vậy lượng chất béo bé nạp vào người cũng sẽ ít đi, khiến dạ dày bé nhanh rỗng. Kết quả là enzyme lactase, chất phân tách đường lactose trong sữa mẹ không được sản sinh đủ số lượng, một phần đường lactose sẽ không được tiêu hóa hết, dẫn đến tình trạng quá tải đường lactose khiến bé xì hơi và tiêu chảy. Tuy nhiên, hầu hết các mẹ đều đổ lỗi cho chế độ ăn uống mà không hề biết nguyên nhân rất có thể là do tư thế ăn gây ra.


Để kích thích tăng lượng chất béo trong sữa mẹ, chúng ta có thể thay đổi vị trí cho bú như cách tôi vừa gợi ý nhằm làm chậm dòng chảy của sữa. Lượng chất béo tăng chậm trong quá trình cho ăn sẽ giải phóng một loại hormone đường ruột gọi là cholecystokinin (CCK) - hormone cho não bộ biết rằng cơ thể đã đủ no. Hormone này cũng khiến trẻ cảm thấy thoải mái và vui vẻ sau khi bú. Ngoài ra, chúng ta cũng có thể áp dụng phương pháp cho ăn được áp dụng với các em bé phải nằm phòng chăm sóc đặc biệt bằng cách bơm sữa bằng tay hoặc mát xa bầu ngực để tăng lượng chất béo trong sữa.


Cho trẻ ăn cách giờ cũng là một phương pháp khá hiệu quả. Cách cho ăn này sẽ làm giảm lượng chất béo khi trẻ bắt đầu ăn, và tăng lượng chất béo vào cuối bữa ăn. Ngoài ra, có thế bạn chưa biết, nhưng lượng chất béo trong sữa còn thay đổi theo lượng sữa có trong bầu ngực. Theo đó, bầu vú đầy sữa thường chứa ít chất béo hơn, còn bầu bú ít căng hơn thì lại có hàm lượng chất béo cao hơn. Điều này còn liên quan đến cả việc loại bỏ lượng mỡ thừa trong vú. 


Hình ảnh minh họa dưới đây là hình các mô vú cho con bú đã được phóng đại lên 160 lần. Trong hình này, các tế bào mỡ được nhuộm bởi osmium tetroxide khiến chúng có màu đen. Phế nang hình tròn với phần trung tâm màu trắng chính là sữa mẹ. Và để dịch chuyển các tế bào mỡ bám vào thành phế nang này, ta cần nhiều năng lượng hơn là khi phế nang chứa ít sữa. Nói tóm lại, chất béo sẽ dễ dàng bị loại bỏ khi phế nang ít sữa. Chính vì điều này, việc phân chia thời gian cho trẻ ăn trong nhiều lần khác nhau sẽ khiến phế nang tiết sữa với hàm lượng chất béo thấp lúc mới ăn, và tăng dần theo lượng sữa được tiết ra.



Hình ảnh trên cho thấy các tế bào mỡ được nhuộm đen dính vào các tế bào của phế nang và không xâm nhập vào sữa cho đến khi phế nang bắt đầu co lại do hàm lượng sữa giảm xuống. Phương pháp bơm tay, mát xa bằng tay (hoặc bàn chải rung dành cho trẻ em) có thể nới lỏng sự kìm kẹp của các tế bào mỡ và đẩy chúng xâm nhập vào sữa để làm tăng lượng chất béo tiết ra.

Những lời giải thích trên càng chứng minh rằng vị trí cho con bú đóng một vai trò quan trọng nhằm tăng lượng chất béo trong sữa. Bạn có thể sử dụng miếng chắn núm vú có tác dụng như đê chắn sóng, giúp dòng chảy của sữa chậm lại. Ngoài ra dùng thuốc (biện pháp bất đắc dĩ) để ức chế sản xuất sữa cũng là một giải pháp. Chỉ cần một viên pseudoephedrine với hàm lượng 60mg là bạn đã có thể thấy lượng sữa được ức chế trông thấy. Tuy nhiên, hãy tham khảo ý kiến bác sỹ trước khi quyết định uống thuốc, vì lượng pseudoephedrine lớn có thể gây tăng nhịp tim, tăng huyết áp và khiến người uống cảm thấy bị lo lắng.


Nói tóm lại, tình trạng tăng tiết sữa mẹ không phải là bệnh lý hay dấu hiệu gây nguy hiểm, bởi ta có thể cải thiện để tình trạng trên không gây ảnh hưởng tới quá trình cho bú. Ngoài ra, tăng tiết sữa cũng có khá nhiều lợi ích trong một số trường hợp, ví dụ tích sữa trong tủ lạnh để bé bú khi mẹ đi làm, hoặc quyên góp sữa cho ngân hàng sữa mẹ, giúp những em bé thiếu sữa mẹ được bú sữa mẹ đầy đủ và lớn lên khỏe mạnh.


Tổng hợp từ verywellfamily.comLaleche.org