TÂM LÝ HỌC MÀU SẮC - PHẦN 2: MÀU CƠ BẢN ĐỘNG LÊN NÃO TRẺ THẾ NÀO & KHI NÀO CON CẦN HỌC VỀ MÀU SẮC

Màu sắc tác động đến não bộ và bản thân trẻ nhỏ như thế nào?


Tùy thuộc vào tình huống, màu sắc có thể phát sinh hiệu ứng tích cực hoặc tiêu cực. Việc bị kích thích quá mức có thể khiến trẻ thay đổi nhịp thở, mạch, huyết áp và dễ bị căng cơ. Tuy nhiên, quá ít kích thích lại khiến trẻ lo lắng, mất ngủ, thiếu tập trung và căng thẳng.


Lấy ví dụ, một không gian chỉ toàn màu trắng sẽ tạo ra sự thiếu kích thích, không gây hiệu ứng cân bằng và trung tính với trẻ, đương nhiên đây là hệ quả trái với mong đợi của chúng ta.


Các nghiên cứu khoa học cũng đã chứng minh được rằng màu sắc không chỉ ảnh hưởng đến vỏ ngoài của não bộ mà còn tác động lên cả hệ thống thần kinh trung ương. Theo EEG và các hệ thống đo xung, nam giới và nữ giới có phản ứng khác nhau với màu sắc. 

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng, nhịp tim của một em bé hiếu động có xu hướng hơn chậm lại khi bé được ở trong một căn phòng sơn xanh hoặc hồng.


Cụ thể, khi màu sắc được truyền từ mắt đến não, não sẽ tiết ra một loại hormone ảnh hưởng đến cảm xúc, độ minh mẫn và năng lượng của trẻ. Bên cạnh đó, các tác động tâm lý tiêu cực và tích cực lên con người có thể được quan sát dựa trên những kết hợp màu sắc. Khi một em bé sơ sinh cảm thấy bất ổn trong một căn phòng chỉ sơn toàn màu vàng, bạn sẽ thấy bé bình tĩnh và yên lặng hơn nếu được chuyển tới căn phòng kết hợp sơn màu xanh lam, xanh lá cây và vàng.


Màu đỏ

Đỏ là gam màu chủ đạo trong tất cả các màu. Nhiều nghiên cứu khoa học cũng đã chứng minh đỏ có tác dụng kích thích mạnh mẽ hoạt động thị giác và các chức năng của hệ thống thần kinh.


Đỏ cũng là màu thu hút mọi sự chú ý và làm biến dạng hiệu ứng của các màu sắc khác. Thấu kính của mắt luôn được điều chỉnh để tập trung vào sắc đỏ. Sự hấp dẫn của màu đỏ bị giảm đi khi nó chuyển sang màu hồng được thêm màu trắng nhằm giúp mắt có thể thu được ánh sáng dịu hơn. Chính vì lý do này, bố mẹ không nên sơn tường màu đỏ trong phòng con mà chỉ nên sử dụng nó làm điểm nhấn cho màu nền sắc be, xanh nước biển và nâu. 

Sử dụng màu đỏ làm màu chủ đạo trong không gian học tập, vui chơi cùng bạn bè và ngủ nghỉ của con có thể ảnh hưởng tiêu cực, khiến trẻ cảm thấy căng thẳng, hung hăng hơn bình thường.

Vàng

Màu vàng đại diện cho sự khôn ngoan và tử tế, nó tỏa ra cảm giác ấm áp, niềm vui, sự nhiệt tình, vui vẻ và khơi dậy cảm hứng. Ảnh hưởng của màu vàng không mạnh như màu đỏ bởi nó là gam màu tương đối nhẹ nhàng đồng thời có tác dụng tạo sự sảng khoái.


Vàng tượng trưng cho sức khoẻ tinh thần và tất cả những gì liên quan đến yếu tố tâm linh, đây cũng là gam màu có tác động đến trí nhớ và sự tập trung, vậy nên nó rất phù hợp sử dụng trong thiết kế phòng ngủ trẻ em. Tuy nhiên, lạm dụng quá nhiều màu vàng có thể khiến trẻ căng thẳng và dễ tức giận. Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra, màu vàng khiến trẻ sơ sinh khóc nhiều hơn bình thường.

Để tạo cho trẻ một môi trường yên tĩnh và êm dịu, bố mẹ có thể kết hợp sơn màu vàng với màu xanh dương và xanh lá cây trong phòng con.

Màu xanh dương

So với màu đỏ, xanh dương có những đặc điểm hoàn toàn đối lập. Xanh dương có độ trong và ẩm ướt, trong khi đỏ lại khá đục và khô. Về mặt tâm lý, bản chất mát mẻ và dễ chịu của màu xanh cũng hoàn toàn trái ngược với sự ấm áp và phấn khích đến từ màu đỏ. 


Màu xanh có tác dụng làm giảm nhiệt độ cơ thể, giảm huyết áp, nhịp tim, gợi cảm giác mãn nguyện, rộng rãi thoải mái vì nó khiến ta liên tưởng đến bầu trời, đại dương xanh thẳm. Màu xanh trầm nếu được phối thêm màu đen sẽ tạo cảm giác trầm cảm và u uất. Tuy nhiên, xanh lại là gam màu được khuyến khích sử dụng rộng rãi khi thiết kế phòng ngủ trẻ em, nhất là trong các khu vườn ươm, bởi xanh sẽ giúp trẻ ngủ nhanh và ngon hơn. Xanh cũng là gam màu có thể xoa dịu những em bé hiếu động. Để khiến phòng ngủ của bé thu hút và ấn tượng, bố mẹ có thể sơn thêm màu đỏ và vàng tạo điểm nhấn.

Xanh lá cây

Xanh lá cây là gam màu đại diện cho sức khoẻ, có tác dụng làm dịu hệ thần kinh và mang lại cảm giác hoà bình, yên tĩnh. Vì thấu kính của mắt tập trung vào màu xanh lá cây trên võng mạc, nên đây cũng là màu tạo độ thư giãn tuyệt đối cho mắt. 

Sắc vàng có trong xanh lá cây sẽ tạo nên nét đặc trưng, giảm tải áp lực. Xanh lá cây cũng là gam màu tượng trưng cho sức mạnh của thiên nhiên, của cuộc sống, khiến chúng ta thư giãn và cân bằng. Trong khi màu đỏ là tín hiệu dùng để ngăn chặn sự nguy hiểm thì màu xanh là gam màu đại diện cho năng lực vượt qua nguy hiểm và khiến cơ thể bớt căng thẳng. 

Bạn có thể dễ dàng tìm thấy màu xanh lá cây trong những vườn ươm hoặc phòng ngủ của các bạn nhỏ trong độ tuổi thiếu niên, vì đây là gam màu giúp tạo sự yên bình và thoải mái, khiến trẻ ngủ dễ và ngon hơn đồng thời kích thích các bé luôn giữ tâm trí sáng suốt và nỗ lực vươn đến thành công.

Màu cam

Cam là gam màu mềm mại và đơn giản hơn rất nhiều so với màu đỏ. Cam đại diện cho hạnh phúc, sự hoà đồng, hướng ngoại, là tổng hoà giữa trạng thái vui vẻ của màu đỏ và năng lượng tích cực của màu vàng, giúp chúng ta thoát khỏi sự mệt mỏi. Không chỉ có vậy, cam còn tạo cảm giác ấm áp, tăng sự thèm ăn và giúp bạn tỉnh táo hơn vào buổi sáng. 

Năng lượng của màu cam thường thấp khi độ bão hoà thấp, vì thế đây là gam màu lý tưởng để sử dụng trong phòng ngủ của những em bé hướng nội gặp vấn đề về kỹ năng xã hội. Cam còn là gam màu thể hiện sự tự tin, độc lập và có tính cạnh tranh ở một mức độ nhất định, nên đây chính xác là gam màu thích hợp bố mẹ nên sử dụng trang trí phòng giải trí của con.

Màu tím

Tím được tạo ra bởi sự pha trộn giữa đỏ và xanh dương, hai gam màu đối lập nhau về mặt thể chất và tâm lý. Các sắc thái khác nhau của tím cũng được chứng minh là đem đến một số lo ngại nhất định.


Tím còn là gam màu kích thích phần não của sự sáng tạo, đồng thời có tác dụng làm dịu vô cùng hiệu quả. Tím và hồng cũng là gam màu yêu thích và có tác dụng nâng cao khả năng học tập của các bé gái, tăng tính sáng tạo cho các bé mẫu giáo. Không chỉ có vậy, nhờ khả năng xoa dịu tinh thần và thể chất, tím và các tông màu thuộc tím rất được ưa chuộng sử dụng trong phòng của những em bé hoạt bát và hiếu động.

Màu hồng

Hồng là màu được tạo ra bởi sự kết hợp của đỏ và trắng, hồng ảnh hưởng khá tích cực đến thể chất con người nhờ cảm giác thư giãn và ấm áp mà nó đem lại. Hồng cũng là tông màu đỏ nhạt duy nhất có tên gọi riêng và đại diện cho sự nữ tính. Tuy nhiên, sử dụng quá nhiều màu hồng có thể khiến người nhìn cảm thấy ngột ngạt khó thở. 

Hồng cũng không phải là gam màu nên dùng trong phòng của những em bé hay ngượng ngùng và hướng nội, vì đây không phải là màu sắc tạo năng lượng nên có thể khiến trẻ cảm thấy bị kiệt quệ về mặt tinh thần. Hồng kết hợp đỏ sẽ gợi lên cảm giác ấm áp, bình yên với những em bé năng động, hoạt bát.

Màu nâu

Màu nâu được tạo ra bởi sự kết hợp của 3 màu đỏ, vàng, đen, màu nâu có tính chất gần như màu đen, nhưng lại mềm mại và ấm áp hơn đen nhờ có xuất hiện của đỏ và vàng. Nâu là gam màu của thiên nhiên và vũ trụ, cũng là gam màu rất dữ dội nhưng vô cùng đáng tin cậy, ấm áp và tích cực. 


Đối lập với đen, nâu được được khá nhiều người ưa thích vì nó có tính hỗ trợ tốt. Đây cũng là gam màu được sử dụng trong phòng của trẻ em thiếu niên nhằm giúp các bạn nhỏ tăng tính trách nhiệm và bảo vệ. Nâu cũng là gam màu tượng trưng cho ý chí và tính sở hữu, đồng thời ảnh hưởng tích cực đến gia đình, tình bạn và giúp trẻ nhỏ tập trung học tập hiệu quả hơn. 


Để trẻ có được nhiều thành tựu trong học tập và luôn thư giãn, bạn có thể kết hợp nâu và vàng trong phòng ngủ của con. Ngoài ra, màu be gam trung tính và màu vàng rơm cũng là hai màu nên được phối cùng nâu để tạo cảm giác tự tin, thoải mái cho trẻ.


Trẻ nên học nhận biết hình dạng và màu sắc ở độ tuổi nào?


Hình dạng và màu sắc là những yếu tố góp phần quan trọng vào sự phát triển của trẻ. Khi trẻ cố gắng xác định và phân biệt các khối màu sắc khác nhau, trẻ không chỉ biết cách nhận dạng hình dáng, đường cong hoặc màu sắc mà còn phát triển khả năng giao tiếp và cảm nhận thế giới xung quanh.


Màu sắc

Mặc dù bạn có thể đã giúp con làm quen với màu sắc và hình dạng từ khi bé còn rất nhỏ, tuy nhiên, theo nghiên cứu chung thì 18 tháng là khoảng thời gian hợp lý bố mẹ nên bắt đầu dạy con những khái niệm và nhận thức đầu tiên về màu sắc. Một số em bé có thể bắt đầu quá trình này từ rất sớm, số khác phải đợi đến tận khi bắt đầu học mẫu giáo, riêng các em bé bị mắc chứng suy giảm thị lực (mù màu) có thể sẽ cần một số hỗ trợ đặc biệt thì mới có thể phân biệt màu sắc.


Bố mẹ không cần nỗ lực quá nhiều, bởi thế giới quanh ta đã đủ sống động và đầy sắc màu, vì thế hãy dạy trẻ phân biệt màu sắc qua những vật thể quen thuộc như: Quả táo, chiếc lá, bầu trời hay những bông hoa.

Ngoài ra, bố mẹ có thể sắp xếp và nhóm các vật thể có màu sắc tương tự nhau để trẻ tiếp thu bài học dễ dàng hơn. Ví dụ: Xếp chú vịt màu vàng cạnh quả chuối, xếp quả cam cạnh củ cà rốt hoặc giúp trẻ liên hệ cảm xúc với màu sắc đại diện cho cảm xúc đó (ví dụ: Màu cam - đại diện cho sự phấn khích).


Hình dạng

Đặt tên cho các loại hình dạng là kỹ năng mà trẻ cần nhiều thời gian để thực hành và phát triển. Thông thường, 2 tuổi là độ tuổi trẻ bắt đầu hiểu các khái niệm về hình dạng, nhưng phải đến khi được 3 tuổi, trẻ mới có thể nhận biết một số hình dạng cơ bản.

Bố mẹ có thể giúp trẻ làm quen với các hình dạng cơ bản như: Vuông, tròn, tam giác bằng cách gắn những hình dạng này vào các vật thể quen thuộc mà bé nhìn và tiếp xúc hàng ngày. Ví dụ: Lát chuối nhắc bé nhớ đến hình tròn, miếng phomai nhắc bé nghĩ về hình vuông còn tivi nhắc bé nghĩ đến hình chữ nhật. 

Sau khi bé đã có thể phân biệt thành thạo các hình dạng cơ bản, bạn có thể dạy bé thêm những hình khối phức tạp hơn như hình ngôi sao, kim cương, đa giác… Tuy nhiên, đừng quên gắn những hình này vào các vật thể quen thuộc quanh bé để việc học diễn ra thú vị và hiệu quả hơn nhé bố mẹ.


Ngoài hình dạng và màu sắc, bé còn cần phải học những gì?

Hình dạng và màu sắc là nền tảng cho các bài học phức tạp về sau. Ngoài ra, trẻ còn cần học thêm về kỹ thuật nhận diện mẫu, một nền tảng vững chắc của toán học, đòi hỏi trẻ phải có khả năng nhận diện hình dạng một cách nhanh chóng. Bên cạnh đó, thành thạo kỹ năng vẽ các hình khối cũng giúp trẻ học viết chữ và số nhanh hơn.


Mỗi đứa trẻ đều được sinh ra với sự tò mò và những kỹ năng học tập cần thiết, bằng cách cho trẻ trải nghiệm và rèn luyện trong môi trường sáng tạo, đầy yêu thương, trẻ sẽ có cơ hội phát triển toàn diện và lành mạnh cả về thể chất lẫn tinh thần.


Refs:

http://irtel.uni-mannheim.de/lehre/expra/artikel/Kaya_Epps_2004b.pdf

http://www.natefacs.org/Pages/v29no1/v29no1Gaines.pdf



@ Follow Raised Happy: www.raisedhappy.co

@ Follow Parent Coach Linh Phan: www.linhphan.co

@ Youtube: https://bit.ly/2yJk9Wp

@ Khóa học: https://bit.ly/3bbg6Q0




FIND YOUR WAY

01. VỀ LINH PHAN

02. SHOP

03. BLOG

04. PUBLICATIONS