TIME-OUT GIÚP ÍCH HAY GÂY HẠI CHO TRẺ?

Các bậc cha mẹ sẽ làm gì khi áp dụng time-out “khoảng lặng bình yên” - một trong những công cụ phổ biến giúp đưa trẻ vào kỷ luật là bị đem ra xem xét?



Một số bài báo gần đây đã tố cáo tác hại của việc lạm dụng “khoảng lặng bình yên” khiến các bậc phụ huynh cảm thấy khó khăn như thế nào. Bài báo đã chỉ ra, thay vì giúp trẻ cảm thấy bình tĩnh hơn, khoảng lặng bình yên lại đem đến tác dụng ngược khiến trẻ thêm stress, rối loạn và mất kiểm soát. Không chỉ có vậy, trẻ còn có thể bị choáng ngợp bởi sự gián đoạn trong mối quan hệ của mình với bố mẹ trong suốt khoảng thời gian yên lặng. Lâu dần, cảm xúc tiêu cực của trẻ tăng lên khiến những kinh nghiệm mà chúng học hỏi từ môi trường xung quanh bị giảm sút.


Những người phản đối khoảng lặng bình yên đưa ra giải pháp thay thế là hẹn giờ, cho phép cha mẹ an ủi giúp trẻ lấy lại bình tĩnh. Tuy nhiên, bất cứ bậc phụ huynh cũng như người trông trẻ nào cũng có những lúc trải qua cảm giác mất bình tĩnh khi trẻ bướng bỉnh, mất kiểm soát đến mức la hét không ngừng, ném vứt đồ đạc hoặc đấm đá người khác. Trường hợp này, sự bình tĩnh và an ủi sẽ không còn hiệu quả mà chỉ khiến trẻ bùng nổ và có thêm nhiều hành vi quá khích khác. Chính vì thế, đôi khi tạo ra khoảng lặng bình yên trong những trận chiến giữa cha mẹ với con cái cũng là một cách xoa dịu không khí căng thẳng đang lên cao, giúp cả hai bên bình tĩnh trở lại rồi sau đó làm hòa và cùng tìm ra hướng giải quyết cho vấn đề. 


Để giúp cho khoảng lặng bình yên phát huy hết tác dụng của nó, các gia đình có thể áp dụng một số phương thức sau:


Xây dựng một không gian đặc biệt, an toàn trong nhà

Hãy dành một khoảng không nhỏ trong nhà để các thành viên vào đó khi cảm thấy bế tắc, ức chế và cần được nghỉ ngơi. Nhớ phải nói với trẻ về mục đích sử dụng của không gian này. Những khi trẻ mất bình tĩnh, hãy đưa trẻ vào khoảng không gian ấm cúng, yên tĩnh trên và đợi đến khi trẻ kiểm soát được cơn nóng giận của mình. Lưu ý, đây cũng là không gian bạn có thể tận dụng cho chính bản thân mình khi tức giận.


Quay lại với vấn đề sau khi bình tĩnh

Trẻ em, đặc biệt là những bé dưới 3 tuổi chưa có năng lực tự đánh giá hành vi. Điều này cho thấy, mục tiêu của việc cho trẻ khoảng lặng bình yên không phải là để trẻ tự suy nghĩ về hành vi của chúng. Đừng hi vọng trẻ sẽ cảm thấy hối hận hoặc tự trách móc mình kiểu: “Sao mình lại có thể làm như thể”, “Mình lẽ ra không nên ném đồ chơi như vậy” vì những suy nghĩ này vượt quá tầm của một đứa trẻ 2 tuổi. Tuy nhiên, việc cho trẻ ở trong khoảng lặng bình yên lại là cách giúp trẻ chuyển từ trạng thái kích động sang bình tĩnh. 


Sau khi cả con và bạn lấy lại được trạng thái bình thường, hãy cùng nói chuyện với con và đưa ra hướng giải quyết để không gặp phải tình trạng như cũ trong lần tới. Nên nhớ, những lời giáo huấn và dạy dỗ sẽ không đem lại tác dụng khi trẻ đang ở trong trạng thái kích động.


Hãy đưa ra một mức giới hạn thích hợp cho trẻ

Một cách tiếp cận khác ngoài việc chờ cho đến khi trẻ bình tĩnh trở lại là hẹn giờ, bạn có thể đặt mốc thời gian cứ 3-5 phút/lần để vào kiểm tra xem tâm trạng của trẻ đã dịu bớt chưa. Thời điểm này trẻ có thể vẫn còn buồn, nhưng nếu bạn thấy trẻ đã không còn mất kiểm soát và có vẻ sẵn sàng cho những lời an ủi, hãy giúp trẻ. Hành động này không phải nhượng bộ trẻ, mà bạn chỉ đơn thuần giúp trẻ học cách bình tĩnh và chấp nhận một phương án thay thế khác. Ví dụ: Cùng bạn đọc sách thay vì chơi điện tử trên chiếc ipad bạn đã cất đi.


Làm ngơ những hành vi của trẻ chứ không phải trẻ

Nếu đứa trẻ của bạn có những hành vi mất kiểm soát nhưng không gây hại cho người xung quanh, hãy làm ngơ những hành động đó. Còn trường hợp bạn khiến trẻ nổi giận vì lấy mất thứ đồ mà trẻ vừa ném đi, hãy thừa nhận cảm xúc của trẻ (vì nó không đúng cũng chẳng sai) sau đó tiếp tục làm ngơ trước hành vi ấy. 


Sau khi trẻ bình tĩnh trở lại, hãy làm lành với trẻ bằng việc gợi ý để trẻ cùng làm gì đó với mình (ví dụ phụ bạn nấu bữa tối chẳng hạn), hoặc đọc to một cuốn truyện trẻ thích. Hành động này sẽ giúp trẻ hiểu bạn vẫn luôn yêu thương trẻ, nhưng không tham gia hoặc khuyến khích, kích động trẻ có những hành vi quá khích.


Khoảng lặng bình yên đôi khi không đem lại tác hại giống nhiều người vẫn nghĩ. Nó giống như một công cụ giúp trẻ học cách đối phó với những cảm xúc bùng nổ đang dâng trào, bởi trẻ không cố ý làm sai mà chỉ đang phản ứng lại bạn bằng những hành vi cụ thể. Chính vì vậy, một chút khoảng lặng bình yên sẽ giúp cả trẻ cũng như bạn kiểm soát cơn giận dữ và giải quyết vấn đề hiệu quả hơn.